Baxt

Baxt — ma'naviy-axloqiy tuşunça. Kişi öz faoliyati natijalaridan, hayotda qölga kiritgan yutuqlaridan töla qoniqiş, yaşaş tarzidan mamiunlik, muayyan maqsadga yetganlik, orzuumidning uşalişi, bearmonlik holati sifatida namoyon böladi.

B. qad. davrda evdemonizm falsafasining asosiy tuşunçasi bölgan. Uning vakillari B.ga hayotning asosiy maqsadi, kişilar in-tiladigan masrurlikka erişilgan holatning, şodxurram bölişning eng oliy körinişi sifatida qaraganlar. Aristotel, Epikur, Diogenlar ham şunday tuşunganlar. Forobiy, Beruniy, Ibn Sino, Sa'diy, Navoiy kabi olim va mutafakkirlar ijodida bu mavzu muhim örin egallagan. Zamonaviy özbek adabiyotida ham bu mavzuga katta e'tibor berilmoqda.

B. nisbiy tuşunça, mutlaqB. yöq. B.ni qanday ma'noda tuşuniş şaxsning ijtimoiy örniga, bilimi, yoşi, dun-yoqaraşiga boğliq. B. haqidagi kişilarning tasavvurlari ijtimoiy tuzum va undagi ijtimoiy munosabatlar majmu-asi b-n uzviy boğliq. Çinakam B.li böliş uçun har bir şaxs erkin, teng, öz iste'dod va qatiyatini har tomonlama namoyon qilişi, moddiy va ma'-naviy ehtiyojlarini qondiriş imkoniyatiga ega bölmoği zarur. Şuningdek, B.ga erişiş uçun har bir şaxs jamiyatda, oilada öz örnini topgan, burç va mas'uliyatni anglagan bölişi lozim. Odam öz ongi, tafakkuri, dunyoqaraşi, xatti-harakati, xulqi, aqp-zakovati b-n B.li böliş uçun nntilişi va kuraşişi kerak. Inson öz takdirini xalq, Vatan taqdiri b-n uyğunlaştirgandagina töla B.li bölişi mumkin.