Bazda

Bazda — Qaşqadaryo viloyatida ilk örta asrlarda mavjud bölgan şahar, Nasafdan söng ikkinçi yirik şahar hisoblangan. B. örnida hozir Qamaşidan 10 km jan.-ğarbda joylaşgan Köhna şahar xarobasi mavjud. 9—10-a. manbalarida Nasaf viloyatidagi jome' masjidi bölgan ikki şahardan biri (Kasba ş. b-n birga) sifatida tilga olingan. 10-a.da esa ayrim manbalarga köra, kattaligi jihatidan poytaxt şahar — Nasafdan ham yirik bölgan. Samoniy (12-a.) B.ni Nasafdan Buxoroga boruvçi yöldagi «mustahkam qal'a» deb qayd qilgan, B. yirik savdo markazi bölgan, şahar atrofida dehqonçilik rivojlangan. Şahar ahli quduqlardan suv içgan. B. ark (150x100 m), mudofaa devori b-n öralgan şahriston (55 ga) va raboddan taşkil topgan. B. arkining eng quyi qatlamidan milodning boşlariga oid topilmalar çiqqan. B. va Kasbi ş. qal'alari örta asrlarda Qaşqadaryoning quyi oqimi havzasidagi muhim strategik qal'a bölgan. Har ikki qal'a tepalikda, 20 km oraliqdagi masofada joylaşgan bölib, bir tepalikdan ikkinçi tepalik körinib turgan. Qadimda ular Qarşi vohasini köçmançilar hujumidan mudofaa etiş maqsadida qurilgan bölsa kerak. Şu tufayli 6-a.da sosoniylar sarkardasi Bahrom Çöbin öz qöşini uçun qarorgoh qilib Nasafni emas Kasbini tanlagani bejiz bölmasa kerak.