Bek

Bek (beg, bey) (turkiyça — hukmdor, janob; sinonimi — amir) — 1) qad. turkiy xalqlarda xon xizmatidagi alohida harbiy qism vakillari. Ular katta imtiyozlarga ega bölib, oliy harbiy zodagonlar tabaqasini taşkil qilgan. 2) Mo-varounnahr xonliklarida davlat arbob-

larining bolalari va yaqin qarindoşlariga, zodagonlarga berilgan faxriy unvon. B. bolalari «bekzodalar» deb atalib, ular yoşlik çoğidanoq maxsus tarbiyaçilardan harbiy. siyosiy ta'lim olganlar. Ular kelgusida mamlakatni idora qiliş, duşman hujumini qaytariş, el-ulus taraqqiyoti yölida sa'yi harakat qiliş ruhida tarbiyalangan; 3) Zakavkazye turkiy xalqlarida örta asrlar va yangi davrda yer egasi, mulkdor unvoni; 4) Yaqin va Örta Şarq mamlakatlarida örta asrlarda yer egalari unvoni; 5) Usmonli turk saltanatida viloyat (sanjoq) hokimi; 19 — 20-alarda B. unvoni yuqori darajadagi turk zobitlari va amaldorlariga berilgan (1934 y. bekor qilingan); 19-a.ning 2-yarmidan B. — asosan muro-jaat şakli; 6) Eronning ayrim joylarida qabila boşliqlari unvoni; 7) Tunisda 1705 — 1957 ylarda valiaxd şah-zodalarga berilgan unvon.