Benzil xlorid
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 238-b. — ziyouz.com
Benzil xlorid (xlormetil benzol), C6HCH2C1 — organik birikma. Mol. m. 126,59. Ötkir ğidli rangsiz suyuqlik. Ziçligi 1100 kg/ m3, suyuqlaniş t-rasi — 39°, qaynaş t-rasi 179°. Suvda erimaydi; spirt, xloroform va b. organik erituvçilarda yaxşi eriydi. Suv qöşib qizdirilganda sekin-asta gidrolizlanib, benzil spirt hosil qiladi. Nukleofil va elektrofil almaşiniş reaksiyalariga oson kirişadi. Kuçsiz oksidlovçilar ta'sirida benzaldegidga aylanadi. Sanoatda tarkibida 1% PC13 bölgan toluolni katalizator iştirokida 90 — 100° gaça qizdirib, undan xlor ötkazib olinadi. B. x. plastmassa, plyonka, elektr izolyatsion qoplama va lok i. ç.da foydalaniladigan benzil spirt, benzoy kislotaning murakkab efirlari, benzilsianid va ayniqsa benzilsellyuloza oliş uçun işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕНЗИЛ ХЛОРИД (хлорметил бензол), С6НСН2С1 — органик бирикма. Мол. м. 126,59. Ўткир ғидли рангсиз суюқлик. Зичлиги 1100 кг/ м3, суюқланиш т-раси — 39°, қайнаш т-раси 179°. Сувда эримайди; спирт, хлороформ ва б. органик эритувчиларда яхши эрийди. Сув қўшиб қиздирилганда секин-аста гидролизланиб, бензил спирт ҳосил қилади. Нуклеофиль ва электрофиль алмашиниш реакцияларига осон киришади. Кучсиз оксидловчилар таъсирида бензальдегидга айланади. Саноатда таркибида 1% РС13 бўлган толуолни катализатор иштирокида 90 — 100° гача қиздириб, ундан хлор ўтказиб олинади. Б. х. пластмасса, плёнка, электр изоляцион қоплама ва лок и. ч.да фойдаланиладиган бензил спирт, бензой кислотанинг мураккаб эфирлари, бензилцианид ва айниқса бензилцеллюлоза олиш учун ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.