Benzoil xlorid
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 239–240-b. — ziyouz.com
Benzoil xlorid (benzoy kislota xlorangidridi), C6H5COC1 — organik birikma. Mol. m. 140,52; xavoda tutaydigan ötkir hidli rangeiz suyuqlik; qaynaş t-rasi 197,2°, ziçligi 20° da 1212 kg/m1; efir, benzol va b. organik erituvçilarda eriydi. Suv b-n gidrolizlanganda benzoy kislota, qaytarilganda esa benzoy aldegid hosil böladi. Benzotrixlorid C6H5CC13 ni qisman gidrolizlab, şuningdek benzoy kislotaga mineral kislotalar xlor angidridlari (PCI5, PC13, SOC12, SO,CI2) ni ta'sir ettirib olinadi. B. x. aminlar, spirtlar, fenollarni benzoillaş (C6H3CO guruhini kiritiş)da, benzoil peroksid va indigoid rangdor moddalar i. ç.da keng qöllaniladi. B. x. buğlari pafas yöllari va terini yalliğlantiradi, közdan yoş oqizadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕНЗОИЛ ХЛОРИД (бензой кислота хлорангидриди), С6Н5СОС1 — органик бирикма. Мол. м. 140,52; хавода тутайдиган ўткир ҳидли рангеиз суюқлик; қайнаш т-раси 197,2°, зичлиги 20° да 1212 кг/м1; эфир, бензол ва б. органик эритувчиларда эрийди. Сув б-н гидролизланганда бензой кислота, қайтарилганда эса бензой альдегид ҳосил бўлади. Бензотрихлорид С6Н5СС13 ни қисман гидролизлаб, шунингдек бензой кислотага минерал кислоталар хлор ангидридлари (PCI5, PC13, SOC12, SO,CI2) ни таъсир эттириб олинади. Б. х. аминлар, спиртлар, фенолларни бензоиллаш (С6Н3СО гуруҳини киритиш)да, бензоил пероксид ва индигоид рангдор моддалар и. ч.да кенг қўлланилади. Б. х. буғлари пафас йўллари ва терини яллиғлантиради, кўздан ёш оқизади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.