Beqasam

Beqasam BEQASAM, beqasab — yöl-yöl gulli pişiq mato; tanda ipi ipak, arqoği ipdan töqiladi. Arqoq ipi tanda ipidan yöğonroq bölgani uçun mato yuzasida köndalang çiziqlar (ğadirbudurlik) hosil böladi. Töqiş jarayonida arqoq ipi höllanib turiladi. Maxsus işlov berib kudunglangandan söng B.ning bir tarafi atlasdek silliq, bir tarafi tovlanib turadi. Oldindan böyalgan tanda iplari işlatilişi natijasida B. guli ikki tomonlama xilmaxil va rangbarang böladi. Örta Osiyoning yirik ipakçilik markazlarida işlab çiqarilgan B.lar qalinyupqaligi, mato enining torkengligi, rang xillarining tanlanişi, yölyöl gullarining tartibi jihatidan bir-biridan farq qilgan. Buxoro—Samarqand B.larining arqoq ipi yöğon, mujassamoti markazi oddiy bir meyorda takrorlanuvçi aniq keng (puşti, sariq, zangori yoki puşti, binafşa, sariq tusli) yöllardan, qirğoği esa hoşiya yöllardan iborat. Bundan taşqari, «zanjira» gullar, abr nusxa yoki turli kvadrat, çiziqça, mayda gullar va b. tasvirlar qöşib bezatilgan. Mahalliy yorqin koloriti ranglarga boy. B. Buxoro—Samarqand vodiysida olaça nomi b-n ham maşhur.

Farğona vodiysi B.lari yupqa va mayin, çunki arqoq ipi ingiçkaroq; guli, asosan, sovuq feruzabinafşa ranglardan iborat, köproq börkök tusli va turli xil yaşil ranglarning bir-biriga mayin ötişi b-n boşqa B.lardan ajralib turadi. Ba'zi an'anaviy gullari («beş kaşta», «Bayrok» )da yaşil rangga yorqin puşti rang aralaştirilgan. Qadimda kuyov tönlariga işlatilgan Namangan «oq B.»i, asosan, oq, sariq, yaşil tusli qilib töqilgan. Namangan, Marğilon, Qöqon töqimaçilik fkalarida B.ning oq, çiviq, olti katak, marmar va b. turlari işlab çiqariladi. B.dan kiyim (tön, kamzul, köylak va b.)lar, körpaça va b. tayyorlanadi.

Sayyora Mahkamova.