Berill
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 251-b. — ziyouz.com
Berill — halqasimon silikatlar kenja sinfiga mansub mineral. Kimyoviy formulasi AI2Be3(Si60ll(). Kristaçlari olti qirrali prizmalar şaklida. Şişasimon yaltiroq. Rangi yaşil, sarğişoq.. kulrang. Qattiqligi 7,5—8; s. oğ. 2,6—2,7. B. pnevmatolitgidrotermal konlarda, pegmatit, greyzenlar b-n birga, kvarsli yertomirlar va b. joylarda uçraydi. Tarkibida xrom bölgan tinik, yaşil B. zumrad. rangsizi, puştisi vorobyevit; zangori moviy turi akvamarin, tillarangsarğişi geliodor deyiladi.
B.ning zumrad va akvamarin, geliodor kabi turlari qimmatbaho toş sifatida zargarlikda, rudalari metallurgiyada berilliy oliş da, tuzlari sapoatning boşqa tarmoqlarida va tibbiyotda işlatiladi. Özbekiston, AQŞ, Kolumbiya, Madagaskar, Ukrainada konlari topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕРИЛЛ — ҳалқасимон силикатлар кенжа синфига мансуб минерал. Кимёвий формуласи AI2Be3(Si60ll(). Кристачлари олти қиррали призмалар шаклида. Шишасимон ялтироқ. Ранги яшил, сарғишоқ.. кулранг. Қаттиқлиги 7,5—8; с. оғ. 2,6—2,7. Б. пневматолитгидротермал конларда, пегматит, грейзенлар б-н бирга, кварцли ертомирлар ва б. жойларда учрайди. Таркибида хром бўлган тиник, яшил Б. зумрад. рангсизи, пуштиси воробьевит; зангори мовий тури аквамарин, тилларангсарғиши гелиодор дейилади.
Б.нинг зумрад ва аквамарин, гелиодор каби турлари қимматбаҳо тош сифатида заргарликда, рудалари металлургияда бериллий олиш да, тузлари сапоатнинг бошқа тармоқларида ва тиббиётда ишлатилади. Ўзбекистон, АҚШ, Колумбия, Мадагаскар, Украинада конлари топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.