Berilliy qotişmalari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 252–253-b. — ziyouz.com
Berilliy qotişmalari berilliynmş turli metallar b-n hosil qilgan qotişmalari. Odatda, B. q. tarkibida boşqa metallar köproq böladi, lekin berilliy (Be) ularda ba'zi muhim xossalar paydo qiladi. Mac, misning 2—2,5% Be b-n hosil qilgan qotişmalari (berilliy bronzalari) eng köp tarqalgan. Ular juda mustahkam va qayişqoq böladi; Alyuminiy ning Be b-n hosil qilgan qotişmalari rentgen nurlarini yaxşi ötkazadi.
Magniy qotişmalariga ozgina Be qöşilsa, ularning korroziyaga çidamliligi sezilarli darajada ortadi. Ba'zipölat vaçöyanlarga Be qöşilgaşa ular ança pişiklaşadi. B. q. metallurgiyada, muhim prujinalar, elektr kontaktlari, soat mexanizmlari, kompas dstallari, yuqori tra va bosimda işlaydigan şesternya, vtulka va podşipniklar tayerlaşda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕРИЛЛИЙ ҚОТИШМАЛАРИ бериллийнмш турли металлар б-н ҳосил қилган қотишмалари. Одатда, Б. қ. таркибида бошқа металлар кўпроқ бўлади, лекин бериллий (Be) уларда баъзи муҳим хоссалар пайдо қилади. Mac, миснинг 2—2,5% Be б-н ҳосил қилган қотишмалари (бериллий бронзалари) энг кўп тарқалган. Улар жуда мустаҳкам ва қайишқоқ бўлади; Алюминий нинг Be б-н ҳосил қилган қотишмалари рентген нурларини яхши ўтказади.
Магний қотишмаларига озгина Be қўшилса, уларнинг коррозияга чидамлилиги сезиларли даражада ортади. Баъзипўлат вачўянларга Be қўшилгаьша улар анча пишиклашади. Б. қ. металлургияда, муҳим пружиналар, электр контактлари, соат механизмлари, компас дсталлари, юқори тра ва босимда ишлайдиган шестерня, втулка ва подшипниклар тайерлашда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.