Bering dengizi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 253–254-b. — ziyouz.com
Bering dengizi — Tinç okean şim.dagi yarim berk dengiz. Tinç okeanidan Aleut, Komandor orollari ajratib turadi. Mayd. 2315 ming km2. Eng çuqur joyi 5500 m, şim.da 200 m.dan kam. Kirğoqlarining aksari qismi baland va tik yon bağirli qoyalardan iborat. Buxta va qöltiq köp. Eng katta qöltiqlari: Anadir, Olyutorka (RF sohilida), Norton, Bristol (Alyaska, AQŞ). B. d.da SanLavrentiy, Karaga, Pribilov, Nunivak va b. juda köp orollar bor. B.d. — Uzoq Şarqdagi eng yirik geosinklinal dengiz. Tubining qariyb yarmi kontinental şelfdan iborat. Bir neça tizma va ular orasida çuqur botiqlar bor. Materik yon bağri nisbatan tik. Suv osti kan'onlari uçraydi. Tektonik parçalaniş kuçli. Çökindilar materik yon bağrida asosan terrigen jinslardan iborat, şuningdek vulkanogen jinslar ham bor. Botiklarda çökindilar qalinligi 2,5 km ga stali. B.d.ning çuqur qismi Yer pöstining subokean tipiga mansub. Fev.da havoning urtaça t-rasi şim.da —23°, jan. da 0° dan —4° gaça, avg.da şim.da 5°, jan.da 10°. Yiliga şim.da 200—400 mm, jan. da 1500 mm yoğin tuşadi. Anadir va Olyutorka qöltiqlari qariyb töqqiz oy muzlaydi. Anadir va Yukon daryolari quyiladi. Suvining şörligi 30—33%o. B. d.da baliq, morj, dengiz muşugi, tyulen ovlanadi. Qirğoqlari va orollarida quşlar bozori bor. Asosiy portlari: Provideniya (RF), Nom (AQŞ). Dengiz V. Bering nomiga qöyilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕРИНГ ДЕНГИЗИ — Тинч океан шим.даги ярим берк денгиз. Тинч океанидан Алеут, Командор ороллари ажратиб туради. Майд. 2315 минг км2. Энг чуқур жойи 5500 м, шим.да 200 м.дан кам. Кирғоқларининг аксари қисми баланд ва тик ён бағирли қоялардан иборат. Бухта ва қўлтиқ кўп. Энг катта қўлтиқлари: Анадирь, Олюторка (РФ соҳилида), Нортон, Бристоль (Аляска, АҚШ). Б. д.да СанЛаврентий, Карага, Прибилов, Нунивак ва б. жуда кўп ороллар бор. Б.д. — Узоқ Шарқдаги энг йирик геосинклиналь денгиз. Тубининг қарийб ярми континентал шельфдан иборат. Бир неча тизма ва улар орасида чуқур ботиқлар бор. Материк ён бағри нисбатан тик. Сув ости канъонлари учрайди. Тектоник парчаланиш кучли. Чўкиндилар материк ён бағрида асосан терриген жинслардан иборат, шунингдек вулканоген жинслар ҳам бор. Ботикларда чўкиндилар қалинлиги 2,5 км га стали. Б.д.нинг чуқур қисми Ер пўстининг субокеан типига мансуб. Фев.да ҳавонинг уртача т-раси шим.да —23°, жан. да 0° дан —4° гача, авг.да шим.да 5°, жан.да 10°. Йилига шим.да 200—400 мм, жан. да 1500 мм ёғин тушади. Анадирь ва Олюторка қўлтиқлари қарийб тўққиз ой музлайди. Анадирь ва Юкон дарёлари қуйилади. Сувининг шўрлиги 30—33%о. Б. д.да балиқ, морж, денгиз мушуги, тюлень овланади. Қирғоқлари ва оролларида қушлар бозори бор. Асосий портлари: Провидения (РФ), Ном (АҚШ). Денгиз В. Беринг номига қўйилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.