Berk ölka
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 254-b. — ziyouz.com
Berk ölka — oqar suvlari içki dengiz yoki okeanga borib quyilmaydigan ölka. Iqlimi qurğoqbölganidan B. ö.da suv kam böladi. Ayrim daryolargina kesib utib, okeanga quyiladi (mas. Nil daryosi). B. u .da bundam daryolarga odatda kuyi va örta oqimida birorta ham irmoq kelib quyilmaydi, aksinça, suğorişga sarf bölişi, yer ostiga sizib ketişi va kuplab buğlanişi natijasida daryolarning suvi kamayib boradi. Yoğinning hammasi buğlanib ketadi. B. ö.dagi yirik daryolar (Volga, Ural, Kura, Amudaryo, Sirdaryo, Ili va b.) ma'lum biron kulgagina quyiladi, kiçikroq daryolar (Örta Osiyodagi Zarafşon, Qaşqadaryo, Çuy, Talas, Tajan, Murğob, Atrek kabi daryolar) esa suğorişga sarf bölişi, buğlanişi va yer ostiga sizib ketişi natijasida yölyölakay tugab ketadi. Eng katta B. ö.lar Afrika va Osiyoda. Kaspiy dengizi havzasi va Örta Osiyo (Orol dengizi va Balxaş köli) havzalari eng katta B. ö.lardan hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕРК ЎЛКА — оқар сувлари ички денгиз ёки океанга бориб қуйилмайдиган ўлка. Иқлими қурғоқбўлганидан Б. ў.да сув кам бўлади. Айрим дарёларгина кесиб утиб, океанга қуйилади (мас. Нил дарёси). Б. у .да бундам дарёларга одатда куйи ва ўрта оқимида бирорта ҳам ирмоқ келиб қуйилмайди, аксинча, суғоришга сарф бўлиши, ер остига сизиб кетиши ва куплаб буғланиши натижасида дарёларнинг суви камайиб боради. Ёғиннинг ҳаммаси буғланиб кетади. Б. ў.даги йирик дарёлар (Волга, Урал, Кура, Амударё, Сирдарё, Или ва б.) маълум бирон кулгагина қуйилади, кичикроқ дарёлар (Ўрта Осиёдаги Зарафшон, Қашқадарё, Чуй, Талас, Тажан, Мурғоб, Атрек каби дарёлар) эса суғоришга сарф бўлиши, буғланиши ва ер остига сизиб кетиши натижасида йўлйўлакай тугаб кетади. Энг катта Б. ў.лар Африка ва Осиёда. Каспий денгизи ҳавзаси ва Ўрта Осиё (Орол денгизи ва Балхаш кўли) ҳавзалари энг катта Б. ў.лардан ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.