Berkliy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 255-b. — ziyouz.com
Berkliy BERKLIY, berkeliy (Berkelium), Bk — davriy sistemaning III guruhiga mansub radioaktiv element, sun'iy yöl b-n olnngan aktinoidlara&n biri, atom raqami 97. Barqaror nzotoplari yöq. Massa sonlar» 240—251 (241 bundan istisno) bölgan 10 ta izotopi olingan. Uzoqyaşaydigan izotoplardan 247Vk ning yarim yemiriliş davri T1Ğ2 q 1380 y; anurlanuvçi, 249Vk ning yarim yemiriliş davri T1Ğ2q314 kun; (5nurlanuvçi. Amerikalik olimlar siklotronda ameritsiy oksidi 24|At,O3 ga apurlar tuşiriş yöli b-n sintez qilgan (1949). Lantanoidlar qatorida lantandan keyin 8urinda turadigan element Şvetsiyadagi Itterbn ş.ning nomi b-n terbiy deb atalganidek, aktinoidlar qatorida aktiniydan keyin 8urinda turadigan B. ham AQŞ dat Berkli ş.ning nomidan olib atalgan. B. kumuşeimon oqmetatl. Ikki modifikaniyada mavjud; polimorf özgariş t-rasi 980° ga yaqin; suyuklaniş t-rasi 1050° atrofida, qaynaş t-rasi 2630° atrofida; ziçligi 14,8 gĞsm3. B. juda ta'sirçan. B. xossalari kam örgaiilgan. B. izotoplari yadro fizikasi va radiokimyoda i. t. işlari uçun qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕРКЛИЙ, беркелий (Berkelium), Bk — даврий системанинг III гуруҳига мансуб радиоактив элемент, сунъий йўл б-н олннган актиноидлара&н бири, атом рақами 97. Барқарор нзотоплари йўқ. Масса сонлар» 240—251 (241 бундан истисно) бўлган 10 та изотопи олинган. Узоқяшайдиган изотоплардан 247Вк нинг ярим емирилиш даври Т1Ғ2 қ 1380 й; анурланувчи, 249Вк нинг ярим емирилиш даври Т1Ғ2қ314 кун; (5нурланувчи. Америкалик олимлар циклотронда америций оксиди 24|Ат,О3 га апурлар тушириш йўли б-н синтез қилган (1949). Лантаноидлар қаторида лантандан кейин 8уринда турадиган элемент Швециядаги Иттербн ш.нинг номи б-н тербий деб аталганидек, актиноидлар қаторида актинийдан кейин 8уринда турадиган Б. ҳам АҚШ дат Беркли ш.нинг номидан олиб аталган. Б. кумушеимон оқметатл. Икки модификанияда мавжуд; полиморф ўзгариш т-раси 980° га яқин; суюкланиш т-раси 1050° атрофида, қайнаш т-раси 2630° атрофида; зичлиги 14,8 гҒсм3. Б. жуда таъсирчан. Б. хоссалари кам ўргаиилган. Б. изотоплари ядро физикаси ва радиокимёда и. т. ишлари учун қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.