Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Beşik

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286-b. — ziyouz.com

    Beşik—çaqaloqni belab va tebratib uxlatiş uçun möljallangan yörğa oyoqli maxsus moslama. Asosan tut, tol va b. yoğoçdan yasaladi. Uz. 1—1,05 m, bal. 50 sm dan 60 sm gaça. B.ning tuzilişi: törttadan sakkizta ustbozi (pombozi) va takbozi (girdbozi) b-n öralgan; bola yotişi uçun takbozilar ustiga yupqa taxtaçalar örnatiladi (unda tuvak uçun maxsus joy ajratiladi). B.ning ikki tomonidagi yarim doyra şaklidagi yörğa (oyoq)lariga uz. 1,2 m, eni 8—10 sm bölgan egmoç (qosqon) örnatiladi, egmoçga dasta biriktiriladi. Dastaning ikkala tomoniga qubbalar yasaladi. Bolaning boş va oyoqlarini muhofaza qiliş uçun egmoçlarning içiga boşloği va bağalak çöplar örnatiladi. B. naqşlar b-n bezatiladi yoki rangbarang böyoklar b-n böyaladi, söng ba'zan lok surtiladi. Bolani belaş uçun ip yoki şoyi matodan maxsus tikilgan abzallar (qovuz töşakça, taglik körpaça, yostiqçalar, qölboğlar, govrapöş, çoyşab va b.) işlatiladi. B.da yotganda bolaning tagi quruq, toza turadi; B.ning bir maromda tebranişiga ona allasining hamohangligi B.dagi bolaga yaxşi ta'sir etadi, uning tinç osuda uxlaşini, ruhan soğlom yaxşi rivojlanişini ta'minlaydi.

    B. qadimdan uzbek, tojik, turkman, qoraqalpoq, qirğiz va b. şarq xalqlari orasida keng tarqalgan. Qad. manbalarda, xususan «Devonu luğotit turk» (11-a.)da tilga olingan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БЕШИК—чақалоқни белаб ва тебратиб ухлатиш учун мўлжалланган йўрға оёқли махсус мослама. Асосан тут, тол ва б. ёғочдан ясалади. Уз. 1—1,05 м, бал. 50 см дан 60 см гача. Б.нинг тузилиши: тўрттадан саккизта устбози (помбози) ва такбози (гирдбози) б-н ўралган; бола ётиши учун такбозилар устига юпқа тахтачалар ўрнатилади (унда тувак учун махсус жой ажратилади). Б.нинг икки томонидаги ярим дойра шаклидаги йўрға (оёқ)ларига уз. 1,2 м, эни 8—10 см бўлган эгмоч (қосқон) ўрнатилади, эгмочга даста бириктирилади. Дастанинг иккала томонига қуббалар ясалади. Боланинг бош ва оёқларини муҳофаза қилиш учун эгмочларнинг ичига бошлоғи ва бағалак чўплар ўрнатилади. Б. нақшлар б-н безатилади ёки рангбаранг бўёклар б-н бўялади, сўнг баъзан лок суртилади. Болани белаш учун ип ёки шойи матодан махсус тикилган абзаллар (қовуз тўшакча, таглик кўрпача, ёстиқчалар, қўлбоғлар, говрапўш, чойшаб ва б.) ишлатилади. Б.да ётганда боланинг таги қуруқ, тоза туради; Б.нинг бир маромда тебранишига она алласининг ҳамоҳанглиги Б.даги болага яхши таъсир этади, унинг тинч осуда ухлашини, руҳан соғлом яхши ривожланишини таъминлайди.

    Б. қадимдан узбек, тожик, туркман, қорақалпоқ, қирғиз ва б. шарқ халқлари орасида кенг тарқалган. Қад. манбаларда, хусусан «Девону луғотит турк» (11-а.)да тилга олинган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.