Beşik töyi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 287-b. — ziyouz.com
Beşik töyi — Yaqin va Örta Şarq, Örta Osiyo xalqlari, jumladan özbeklar oilasida tönğiç farzand tuğilişi şarafiga ötkaziladigan tantanali marosim. Bu udum Özbekiston viloyatlarida öziga xos xususiyatlari b-n bir-biridan farq qiladi.
Beşik çaqaloqning ona qarindoşlari—bobosi, buvisi, toğa va xolalari tomonidan qilingan. Beşik udumi b-n boğliq çaqaloqqa kerakli barça buyumlar tayyorlangan. Dasturxonga non, patir va anvoi şirinliklar tugilgan, şuningdek unga yana öyinçoqlar (qiz bölsa qöğirçoq) qöşilgan.
Köp yerlarda (xususan Toşkentda) çaqaloqqa atab (agar öğil bölsa) toy ham yasatilgan. Çaqaloqning otaonasi, bobosi va buvisiga sarpo ham qöyilgan. Bezatilgan beşik, sovğalar arava (maşina)ga yuklab, karnaysurnay va çildirmaçilar jörligida olib borilgan.
Mehmonlar kutib olinganda, niyatlari oq bölişi, bolaga baxt tilaş ramzi sifatida ularning yuzlariga un surib qabul qilingan. Şu vaqtning özida boşqa xonada doya buvi boşçiligida barça irimsirimlar ijro etilib, çaqaloqni beşikka belaş marosimi (odatda, bolani beşikka köp bolali ayol belagan) ötkazilgan.
Marosim oxirida yaqin qarindoşlar çaqaloq huzuriga, yuz körarga kirib sovğa berib, beşik ustiga şirinlik soçib baxt tilab çiqib ketadilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕШИК ТЎЙИ — Яқин ва Ўрта Шарқ, Ўрта Осиё халқлари, жумладан ўзбеклар оиласида тўнғич фарзанд туғилиши шарафига ўтказиладиган тантанали маросим. Бу удум Ўзбекистон вилоятларида ўзига хос хусусиятлари б-н бир-биридан фарқ қилади.
Бешик чақалоқнинг она қариндошлари—бобоси, бувиси, тоға ва холалари томонидан қилинган. Бешик удуми б-н боғлиқ чақалоққа керакли барча буюмлар тайёрланган. Дастурхонга нон, патир ва анвои ширинликлар тугилган, шунингдек унга яна ўйинчоқлар (қиз бўлса қўғирчоқ) қўшилган.
Кўп ерларда (хусусан Тошкентда) чақалоққа атаб (агар ўғил бўлса) той ҳам ясатилган. Чақалоқнинг отаонаси, бобоси ва бувисига сарпо ҳам қўйилган. Безатилган бешик, совғалар арава (машина)га юклаб, карнайсурнай ва чилдирмачилар жўрлигида олиб борилган.
Меҳмонлар кутиб олинганда, ниятлари оқ бўлиши, болага бахт тилаш рамзи сифатида уларнинг юзларига ун суриб қабул қилинган. Шу вақтнинг ўзида бошқа хонада доя буви бошчилигида барча иримсиримлар ижро этилиб, чақалоқни бешикка белаш маросими (одатда, болани бешикка кўп болали аёл белаган) ўтказилган.
Маросим охирида яқин қариндошлар чақалоқ ҳузурига, юз кўрарга кириб совға бериб, бешик устига ширинлик сочиб бахт тилаб чиқиб кетадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.