Beşnov

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 289-b. — ziyouz.com

Beşnov — Hisor toğ tizmasining tarmoqdaridan biri. Jan.da va ğarbda Qizildaryo, şarkda Tanxozdaryo oraliğida joylaşgan. Uzunligi qariyb 28— 30 km. Eng baland joyi 3446 m (Çurçiq toği). Suvayirğiç qismining bal. 2600—3000 m. Şim. yon bağri ança tik va soylar b-n öyilgan, jan. esa Qizildaryo vodiysiga astasekin pasayib boradi va nisbatan kamroq öyilgan.

B. tokembriy va quyi paleozoyning metamorfik slanets hamda giltoş katlamlaridan tuzilgan. Suvayirğiç qismida ötkir qirrali, qoyali çöqqilar (Arratoş, Maskara, Çakmonkuydi) bor. Soylarning aksariyati buloqlardan boşlanadi. Bahor va yozning birinçi yarmida tölib oqadi.

Quyi yon bağirlarining tuproği jigarrang. Yonğoq, dölana, na'matak, zirk, uçqat ösadi. 2200 m dan yuqorida arçazorlar bor. Yaylov mintaqasi (subalp va alp zonalari)da yovvoyi suli, muşukquyruq, betaga, qoqiöt, binafşa, yostiqsimon ösimliklar tarqalgan. Toşqörğon qişloğidan şarqdagi qismi Hisor qöriqxonasi xududiga qaraşli. Qolgan qismi yaylov sifatida foydalaniladi. B. yon bağridan Oqquodinsoy, Qoronkölsoy, Suluvsoy, Mirquruq, Novterax va b. soylar boşlanadi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БЕШНОВ — Ҳисор тоғ тизмасининг тармоқдаридан бири. Жан.да ва ғарбда Қизилдарё, шаркда Танхоздарё оралиғида жойлашган. Узунлиги қарийб 28— 30 км. Энг баланд жойи 3446 м (Чурчиқ тоғи). Сувайирғич қисмининг бал. 2600—3000 м. Шим. ён бағри анча тик ва сойлар б-н ўйилган, жан. эса Қизилдарё водийсига астасекин пасайиб боради ва нисбатан камроқ ўйилган.

Б. токембрий ва қуйи палеозойнинг метаморфик сланец ҳамда гилтош катламларидан тузилган. Сувайирғич қисмида ўткир қиррали, қояли чўққилар (Арратош, Маскара, Чакмонкуйди) бор. Сойларнинг аксарияти булоқлардан бошланади. Баҳор ва ёзнинг биринчи ярмида тўлиб оқади.

Қуйи ён бағирларининг тупроғи жигарранг. Ёнғоқ, дўлана, наъматак, зирк, учқат ўсади. 2200 м дан юқорида арчазорлар бор. Яйлов минтақаси (субальп ва альп зоналари)да ёввойи сули, мушукқуйруқ, бетага, қоқиўт, бинафша, ёстиқсимон ўсимликлар тарқалган. Тошқўрғон қишлоғидан шарқдаги қисми Ҳисор қўриқхонаси худудига қарашли. Қолган қисми яйлов сифатида фойдаланилади. Б. ён бағридан Оққуодинсой, Қоронкўлсой, Сулувсой, Мирқуруқ, Новтерах ва б. сойлар бошланади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.