Betoçar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 276-b. — ziyouz.com
Betoçar —yuz oçar, yuz körar — Örta Osiyo xalqlarida, jumladan özbek xalqida keng tarqalgan, nikoh töyi b-n boğliq marosimlardan biri. B. o. marosimini ötkaziş tartibi har yerda har xil bölişi mumkin. Köp joylarda bu marosim kelin tuşgan kunning ertasiga, kelin salomayan keyin, ayrim yerlarda (kuyov tomonning imkoniyatiga qarab) 2—3 kundan söng ötkazilgan. B. o. kuni kelinga sarpo kiydirib, taqinçoklarni taqib, yasanib, betiga oq matodan parda tutib, yanga uni eşik oldiga yoki hovli sahniga olib çiqadi. Kelinning betini odat böyiça kuyovga yaqin qarindoş, 5—6 yoşli öğil bola oçadi. Buning uçun mevali daraxtdan olingan paxta öralgan xiviç (serfarzand bölişini niyat qilib) b-n. ayrim yerlarda paxta öralgan çömiçning dastasi(baxtli bölsin, qölidan çömiç arimasin deb tilak qilib) b-n kelinning betidagi parda olinadi. Kelinning betini birinçi bölib kuyovning onasi köradi. Kelin b-n körişganda qaynona kelinining boşiga ikkita non (rizqli bölsin deb) qöyib, söngra uni burdalab marosim iştirokçilariga (sizlar ham töy köringlar degan ma'noda) ulaşadi. Kelinning betini oçganda qöllangan paxtani ham qizlar talaşib oladilar, undan ip qilib, soçlarining uçiga (niyat qilib) ulab yuradilar. Kuyovning onasidan keyin kuyovning otasi, toğasi, bulardan keyin boşqa qarindoşlar birinketin kelib körişib körmana topşiradilar. Öz navbatida kelin tomon ham ularga körmana berganlar. Bolalarga kelin tomon yonğoq, mayiz, turşak va turli şirinliklar ulaşadilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕТОЧАР —юз очар, юз кўрар — Ўрта Осиё халқларида, жумладан ўзбек халқида кенг тарқалган, никоҳ тўйи б-н боғлиқ маросимлардан бири. Б. о. маросимини ўтказиш тартиби ҳар ерда ҳар хил бўлиши мумкин. Кўп жойларда бу маросим келин тушган куннинг эртасига, келин саломаян кейин, айрим ерларда (куёв томоннинг имкониятига қараб) 2—3 кундан сўнг ўтказилган. Б. о. куни келинга сарпо кийдириб, тақинчокларни тақиб, ясаниб, бетига оқ матодан парда тутиб, янга уни эшик олдига ёки ҳовли саҳнига олиб чиқади. Келиннинг бетини одат бўйича куёвга яқин қариндош, 5—6 ёшли ўғил бола очади. Бунинг учун мевали дарахтдан олинган пахта ўралган хивич (серфарзанд бўлишини ният қилиб) б-н. айрим ерларда пахта ўралган чўмичнинг дастаси(бахтли бўлсин, қўлидан чўмич аримасин деб тилак қилиб) б-н келиннинг бетидаги парда олинади. Келиннинг бетини биринчи бўлиб куёвнинг онаси кўради. Келин б-н кўришганда қайнона келинининг бошига иккита нон (ризқли бўлсин деб) қўйиб, сўнгра уни бурдалаб маросим иштирокчиларига (сизлар ҳам тўй кўринглар деган маънода) улашади. Келиннинг бетини очганда қўлланган пахтани ҳам қизлар талашиб оладилар, ундан ип қилиб, сочларининг учига (ният қилиб) улаб юрадилар. Куёвнинг онасидан кейин куёвнинг отаси, тоғаси, булардан кейин бошқа қариндошлар биринкетин келиб кўришиб кўрмана топширадилар. Ўз навбатида келин томон ҳам уларга кўрмана берганлар. Болаларга келин томон ёнғоқ, майиз, туршак ва турли ширинликлар улашадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.