Bezak haykaltaroşligi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 192–193-b. — ziyouz.com
Bezak haykaltaroşligi -haykaltaroşlik turi, asarlari ma'lum me'moriy makonni yoki tabiiy şaroitni hisobga olgan holda binoning taşqarisi yoki içkarisini, şahar köçalari, maydonlari va xiyobonlarini bezatadi. B. h.ga me'moriy bezaklar (atlantlar, maskoronlar, kariatidalar), favvoralar uçun işlangan xaykallar, panjaralar, badiiy bezakli darvozalar, binoning içki bezaklariga marmar, metall, çinni va b.dan işlangan kiçik şakldagi haykallar kiradi. Asarlari me'moriy ansambl b-n uyğunlaşib, san'at asari sifatida uz mustaqilligini yöqotmaydigan mahobatli haykaltaroşlikdan bezak vazifasini ötaşi b-n farklanadi. B. h.da obrazlarni yumorli tarzda talqin etiş, börttirişga yöl qöyiladi, turli xayvonlar (mas, baliq, qurbaqa. laylak va h. k.) şakllari keng işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕЗАК ҲАЙКАЛТАРОШЛИГИ -ҳайкалтарошлик тури, асарлари маълум меъморий маконни ёки табиий шароитни ҳисобга олган ҳолда бинонинг ташқариси ёки ичкарисини, шаҳар кўчалари, майдонлари ва хиёбонларини безатади. Б. ҳ.га меъморий безаклар (атлантлар, маскоронлар, кариатидалар), фавворалар учун ишланган хайкаллар, панжаралар, бадиий безакли дарвозалар, бинонинг ички безакларига мармар, металл, чинни ва б.дан ишланган кичик шаклдаги ҳайкаллар киради. Асарлари меъморий ансамбль б-н уйғунлашиб, санъат асари сифатида уз мустақиллигини йўқотмайдиган маҳобатли ҳайкалтарошликдан безак вазифасини ўташи б-н фаркланади. Б. ҳ.да образларни юморли тарзда талқин этиш, бўрттиришга йўл қўйилади, турли хайвонлар (мас, балиқ, қурбақа. лайлак ва ҳ. к.) шакллари кенг ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.