Bezgak çivinlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194–195-b. — ziyouz.com
Bezgak çivinlari (Anopheles) -qon söruvçi çivinlar uruği. 300 ga yaqin turi (Özbekistonda 8 turi) ma'lum. 3 turi (A. sacharovi, A. superpictus, A. pulcherrimus) bezgak kasalligini keltirib çiqaradigan bezgak sporalisini tarqatuvçisi hisoblanadi. Tanasining uz. 6 — 8 mm. B. ç. kun botişi b-n uça boşlaydi, kunduzi qoronği, salqin pana joylarga bekinib oladi. B. ç. qönganida boşini pastga egib, qornini qöngan joyga nisbatan qiya burçak ostida kötarib turadi. Qurtlari esa tanasini gorizontal tutgan holda suvning sirtqi pardasi ostiga yopişib oladi. B. ç.ni ana şu holatiga köra boşqa bezgak tarqatmaydigan çivinlardan oson farq qiliş mumkin, erkagi ösimlik şirasi b-n oziqlanadi, urğoçisining tuxumlari faqat qon sörgandan söng ri-vojlana boşlaydi. Urğoçi B. ç. ölja qidirib hatto şamol esayotgan tomonga, ba'zan bir neça km masofaga uçib borişi mumkin. B. ç. yirik hayvonlar va odam qonini söradi. Urğoçi çivin öz tana oğirligiga nisbatan ança köproq qon söradi. Suvga tuxum qöyadi. Qurtlari suvni filtrlab oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЕЗГАК ЧИВИНЛАРИ (Anopheles) -қон сўрувчи чивинлар уруғи. 300 га яқин тури (Ўзбекистонда 8 тури) маълум. 3 тури (A. sacharovi, A. superpictus, A. pulcherrimus) безгак касаллигини келтириб чиқарадиган безгак споралисини тарқатувчиси ҳисобланади. Танасининг уз. 6 — 8 мм. Б. ч. кун ботиши б-н уча бошлайди, кундузи қоронғи, салқин пана жойларга бекиниб олади. Б. ч. қўнганида бошини пастга эгиб, қорнини қўнган жойга нисбатан қия бурчак остида кўтариб туради. Қуртлари эса танасини горизонтал тутган ҳолда сувнинг сиртқи пардаси остига ёпишиб олади. Б. ч.ни ана шу ҳолатига кўра бошқа безгак тарқатмайдиган чивинлардан осон фарқ қилиш мумкин, эркаги ўсимлик шираси б-н озиқланади, урғочисининг тухумлари фақат қон сўргандан сўнг ри-вожлана бошлайди. Урғочи Б. ч. ўлжа қидириб ҳатто шамол эсаётган томонга, баъзан бир неча км масофага учиб бориши мумкин. Б. ч. йирик ҳайвонлар ва одам қонини сўради. Урғочи чивин ўз тана оғирлигига нисбатан анча кўпроқ қон сўради. Сувга тухум қўяди. Қуртлари сувни фильтрлаб озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.