Bibişak
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302–303-b. — ziyouz.com
Bibişak («bibi» va «şoh» suzlaridan)—Şarq, jumladan, uzbek ayollarining bezak buyumi; odatda, ayollarning boş kiyimi (durra)ga— yakka holda peşona örtasiga, juft holda ikki çakkaga, ansambl holida yirik şaklda peşona va çakkalarga taqiladi. B.ning «mohi tilla», «ot tuyoği» va b. mahalliy atamalari bor. Buxoro, Samarqand va b. joylarda qadimdan urf bölgan. B. ikki uçi yuqoriga qayrilgan yarim oy şaklida bölib, örtasiga romb yoki ğunça şakli joylaştiriladi yoki ba'zan kuş gajaksimon körinişga ega böladi; qadimda, şuningdek markaziy ğunça yonida turgan qöşaloq quş körinişidagi şakl ham uçraydi. Unga tagidan şokilalar qatori osiladi; yuqorisida uçta kalta halqa zanjir özaro ilmoq (töğnoğiç)ga birlaştiriladi, uning yordamida taqinçoq boş kiyimga mustahkamlanadi. B. ikki xil usulda tayyorlanadi: yupqa tilla yoki tilla suvi yugurtirilgan kumuş yaproqçaga bosma usulida handasiy naqşlar işlanadi, közlar qadaladi, şuningdek şabaka usulida panjarali işlanib, teşiklari feruza közlar b-n töldiriladi. Şokilalar dur, la'l, şişa va b. marjon közli qilib yasaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИБИШАК («биби» ва «шоҳ» сузларидан)—Шарқ, жумладан, узбек аёлларининг безак буюми; одатда, аёлларнинг бош кийими (дурра)га— якка ҳолда пешона ўртасига, жуфт ҳолда икки чаккага, ансамбль ҳолида йирик шаклда пешона ва чаккаларга тақилади. Б.нинг «моҳи тилла», «от туёғи» ва б. маҳаллий атамалари бор. Бухоро, Самарқанд ва б. жойларда қадимдан урф бўлган. Б. икки учи юқорига қайрилган ярим ой шаклида бўлиб, ўртасига ромб ёки ғунча шакли жойлаштирилади ёки баъзан куш гажаксимон кўринишга эга бўлади; қадимда, шунингдек марказий ғунча ёнида турган қўшалоқ қуш кўринишидаги шакл ҳам учрайди. Унга тагидан шокилалар қатори осилади; юқорисида учта калта ҳалқа занжир ўзаро илмоқ (тўғноғич)га бирлаштирилади, унинг ёрдамида тақинчоқ бош кийимга мустаҳкамланади. Б. икки хил усулда тайёрланади: юпқа тилла ёки тилла суви югуртирилган кумуш япроқчага босма усулида ҳандасий нақшлар ишланади, кўзлар қадалади, шунингдек шабака усулида панжарали ишланиб, тешиклари феруза кўзлар б-н тўлдирилади. Шокилалар дур, лаъл, шиша ва б. маржон кўзли қилиб ясалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.