Bibliya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 305–306-b. — ziyouz.com
Bibliya (yun. Biblia — kitoblar) — yahudiylik va xristianlikda muqaddas hisoblangan diniy kitoblar va risolalar majmuasi. B. ikki asosiy qismga — Qadimgi ahd va Yangi dhdga bölinadi. «Axd» sözi xudoning insonlar b-n maxsus aloqasini ifodalaydi. Qadimgi avd yahudiylikda ham, xristianlikda ham muqaddas sanaladigan va eng qad. davrlarda yaratilgan diniy adabiyotlardan, Yangi axd esa faqat xristianlar muqaddas deb biladigan, ular dini şakllanişiga aloqador diniy asarlardan iborat. Mazkur dinlarning aqidalariga binoan, B.— xudoning kalomi, barça insonlarga yöllangan, dunyo va odamzodning paydo bölişi va oxirat sirini oçib beruvçi muqaddas kitobidir. Uning asosiy mavzusi — yagona Haqning fazilatlari va insoniyat b-n munosabati haqidadir. B. mil. av. 8-a. va mil. 2-a.lar oraliğida oromiy hamda yunon tillarida yozilgan. B. matnlari tadqiq etilganda şu narsa tasdiqlandiki, ular qariyb ming yil davomida xilmaxil joylarda yaratilgan.
B. eng qad. adabiy yodgorliklardan biri bölib, diniy pandnasihatlar, aqidalar, başoratlar, duolar, solnomalar, masallar, işqiy va falsafiy dostonlar, hikoyat, rivoyat va maktublardan iborat. B.da, bir yokdan, odamzodning gunohkor bölib xudo tomonidan rad etilişi, abadiy halokatga mahkum qilinişi töğrisida ran ketsa, ikkinçi yoqdan, xudo insonni qutqariş uçun qanday rejalar tuzgani haqida hikoya qilinadi. Ayniqsa, odamlarga najot yölini oçgan Iso Masih töğrisida tölaqonli xabar beriladi.
Jami 70 kitob (bölim)ni öz içiga olgan B. 13-a.da kardinal Stefan Lengton tomonidan hoz. körinişga keltirilgan, kitoblarni şerlarga böliş va raqamlaştirişni parijlik matbaaçi Rober Stefan (16-a.) amalga oşirgan.
B. jahon böyiça keng tarqalgan, asrlar mobaynida köpgina xalqlarning axloqi, ma'naviyati, madaniyati, adabiyoti, musiqa va rangtasvir san'atiga barakali ta'sir körsatgan. U 19-a.gaça 400 dan ziyod, 20-a. mobaynida esa yana 1400 (jami 1978) tilga töliq yoki qisman ögirilgan. Özbek tilida ayrim qismlari 1891, 1913 y.larda Leypsig ş.da arab imlosida, 1981, 1983, 1986, 1990 y.larda B. ni tarjima qiliş in-ti (Stokgolm) tomonidan Kirill yozuvida çop etilgan. 1992 y.da mazkur int Injil va Zaburni töliq holda va Tavrotdan «Ibtido» qismini bir kitobga jamlab, sözboşi, luğat, jadvallar, fixrist, xaritalar hamda rangli fotosuratlar b-n birga çop etgan. BIVA — Yaponiyadagi eng katta köl, Xonsyu o.da. Mayd. 716 km2, çuq. 86 m gaça. Toğ oraliği botiğida joylaşgan. Ğarbiy qirğoqlari baland, şarqi — past. Köldan Yodo daryosi boşlanib Osaka qöltiğiga quyiladi. Kanallar orqali Osaka va Kioto ş.lari b-n boğlangan. Kema qatnaydi. Turizm rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИБЛИЯ (юн. Biblia — китоблар) — яҳудийлик ва христианликда муқаддас ҳисобланган диний китоблар ва рисолалар мажмуаси. Б. икки асосий қисмга — Қадимги аҳд ва Янги дҳдга бўлинади. «Ахд» сўзи худонинг инсонлар б-н махсус алоқасини ифодалайди. Қадимги авд яҳудийликда ҳам, христианликда ҳам муқаддас саналадиган ва энг қад. даврларда яратилган диний адабиётлардан, Янги ахд эса фақат христианлар муқаддас деб биладиган, улар дини шаклланишига алоқадор диний асарлардан иборат. Мазкур динларнинг ақидаларига биноан, Б.— худонинг каломи, барча инсонларга йўлланган, дунё ва одамзоднинг пайдо бўлиши ва охират сирини очиб берувчи муқаддас китобидир. Унинг асосий мавзуси — ягона Ҳақнинг фазилатлари ва инсоният б-н муносабати ҳақидадир. Б. мил. ав. 8-а. ва мил. 2-а.лар оралиғида оромий ҳамда юнон тилларида ёзилган. Б. матнлари тадқиқ этилганда шу нарса тасдиқландики, улар қарийб минг йил давомида хилмахил жойларда яратилган.
Б. энг қад. адабий ёдгорликлардан бири бўлиб, диний панднасиҳатлар, ақидалар, башоратлар, дуолар, солномалар, масаллар, ишқий ва фалсафий достонлар, ҳикоят, ривоят ва мактублардан иборат. Б.да, бир ёкдан, одамзоднинг гуноҳкор бўлиб худо томонидан рад этилиши, абадий ҳалокатга маҳкум қилиниши тўғрисида ran кетса, иккинчи ёқдан, худо инсонни қутқариш учун қандай режалар тузгани ҳақида ҳикоя қилинади. Айниқса, одамларга нажот йўлини очган Исо Масиҳ тўғрисида тўлақонли хабар берилади.
Жами 70 китоб (бўлим)ни ўз ичига олган Б. 13-а.да кардинал Стефан Ленгтон томонидан ҳоз. кўринишга келтирилган, китобларни шеьрларга бўлиш ва рақамлаштиришни парижлик матбаачи Робер Стефан (16-а.) амалга оширган.
Б. жаҳон бўйича кенг тарқалган, асрлар мобайнида кўпгина халқларнинг ахлоқи, маънавияти, маданияти, адабиёти, мусиқа ва рангтасвир санъатига баракали таъсир кўрсатган. У 19-а.гача 400 дан зиёд, 20-а. мобайнида эса яна 1400 (жами 1978) тилга тўлиқ ёки қисман ўгирилган. Ўзбек тилида айрим қисмлари 1891, 1913 й.ларда Лейпциг ш.да араб имлосида, 1981, 1983, 1986, 1990 й.ларда Б. ни таржима қилиш ин-ти (Стокгольм) томонидан Кирилл ёзувида чоп этилган. 1992 й.да мазкур инт Инжил ва Забурни тўлиқ ҳолда ва Тавротдан «Ибтидо» қисмини бир китобга жамлаб, сўзбоши, луғат, жадваллар, фихрист, хариталар ҳамда рангли фотосуратлар б-н бирга чоп этган. БИВА — Япониядаги энг катта кўл, Хонсю о.да. Майд. 716 км2, чуқ. 86 м гача. Тоғ оралиғи ботиғида жойлашган. Ғарбий қирғоқлари баланд, шарқи — паст. Кўлдан Йодо дарёси бошланиб Осака қўлтиғига қуйилади. Каналлар орқали Осака ва Киото ш.лари б-н боғланган. Кема қатнайди. Туризм ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.