Bilik
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 316-b. — ziyouz.com
Bilik — 1) qad. turkiy qavmlarda ilm, biliş, hikmatli söz, dono maslahat ma'nosini anglatuvçi söz. Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk», Yusuf Xos Hojibning «Kutadğu bilig» asarlarida köp qöllanilgan. 2) Çingizxon hayot çoğida aytgan va yozib qoldirilgan hikmatli sözlar majmui. B. möğul xonlari örtasida zör e'tiborga ega bölgan va dare sifatida öqitilgan. Xitoyda bir vaqtlar da'vogarlardan kimni taxtga ötqaziş masalasi örtaga qöyilganda, B.ni qay darajada bilişini sinab köriş lozim topilgan va B.ni yaxşi bilganlardan biri taxtga ötqazilgan. Çingizxon B.laridan ayrimlari Raşiduddinning «Jome attavorix» kitobining ilovasida keltirilgan. B.ning bizgaça yetib kelgan dastlabki yiğindisi — «Mongol unNiuça tobçon» («Möğullarning sirli tarixi») 1240 y.da tuzilgan bölib, mulk, oilanikoh, jinoyat va jazo, ma'muriy hamda boşqa huquqiy meyorlarni öz içiga olgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИЛИК — 1) қад. туркий қавмларда илм, билиш, ҳикматли сўз, доно маслаҳат маъносини англатувчи сўз. Маҳмуд Кошғарийнинг «Девону луғотит турк», Юсуф Хос Ҳожибнинг «Кутадғу билиг» асарларида кўп қўлланилган. 2) Чингизхон ҳаёт чоғида айтган ва ёзиб қолдирилган ҳикматли сўзлар мажмуи. Б. мўғул хонлари ўртасида зўр эътиборга эга бўлган ва даре сифатида ўқитилган. Хитойда бир вақтлар даъвогарлардан кимни тахтга ўтқазиш масаласи ўртага қўйилганда, Б.ни қай даражада билишини синаб кўриш лозим топилган ва Б.ни яхши билганлардан бири тахтга ўтқазилган. Чингизхон Б.ларидан айримлари Рашидуддиннинг «Жоме аттаворих» китобининг иловасида келтирилган. Б.нинг бизгача етиб келган дастлабки йиғиндиси — «Монгол унНиуча тобчон» («Мўғулларнинг сирли тарихи») 1240 й.да тузилган бўлиб, мулк, оиланикоҳ, жиноят ва жазо, маъмурий ҳамда бошқа ҳуқуқий меъёрларни ўз ичига олган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.