Billur saroy
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318–319-b. — ziyouz.com
Billur saroy (Grystal Palace) Londondagi inşoot. Muhandislik san'atining noyob namunasi. Gaydparkda Butunjahon körgazmasi oçilişi munosabati b-n yagona nusxada qurilgan. Saroy 4 oy (26.9.1850 12.1.1851 )da Jozef Pekston (olim, boğbon) loyihasi asosida uç nefpi bazilika uslubida yiğma temir bölaklari va şişadan haşamatli qilib bunyod etilgan. Uning asosiy nefi 563 m, eni 124 m, markaziy nefining bal. 19,5 m ni taşkil qilgan. Bino oldindan tayyorlangan bölaklar — temir ustunlar (3300 dona), şu ustunlarni özaro biriktirib turgan temir fermalar va oynavand temir romlardan yiğib barpo qilingan. Böylama modul sifatida 7,3 m ölçam qabul qilingan. Inşoottarxda andozaviy (standart) kataklarga bölingan. Katak asosini 122x25 sm ölçamli andozalaştirilgan şişa plitalar taşkil qiladi. Bu plitalar temir romlar içiga olingan bölib, pavilon sinçlarining orasiga şu romlar terib çiqilgan. Faqat inşootning usti yiğma yoğoç ravoqlar b-n yopilgan. Pavilon binosi yangi texnikaviy uslubda yaratilganligi b-n hammani hayratga solgan va quriliş texnikasining istiqboli timsoli bölib qolgan. U öz salobati va billuriy taassurota tufayli B.s. nomini olgan. Körgazma tugagaç, B.s. Saydenxemga olib kelinib, qayta örnatilgan. 1936 y. yonğin natijasida vayron bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИЛЛУР САРОЙ (Grystal Palace) Лондондаги иншоот. Муҳандислик санъатининг ноёб намунаси. Гайдпаркда Бутунжаҳон кўргазмаси очилиши муносабати б-н ягона нусхада қурилган. Сарой 4 ой (26.9.1850 12.1.1851 )да Жозеф Пэкстон (олим, боғбон) лойиҳаси асосида уч нефпи базилика услубида йиғма темир бўлаклари ва шишадан ҳашаматли қилиб бунёд этилган. Унинг асосий нефи 563 м, эни 124 м, марказий нефининг бал. 19,5 м ни ташкил қилган. Бино олдиндан тайёрланган бўлаклар — темир устунлар (3300 дона), шу устунларни ўзаро бириктириб турган темир фермалар ва ойнаванд темир ромлардан йиғиб барпо қилинган. Бўйлама модул сифатида 7,3 м ўлчам қабул қилинган. Иншооттархда андозавий (стандарт) катакларга бўлинган. Катак асосини 122x25 см ўлчамли андозалаштирилган шиша плиталар ташкил қилади. Бу плиталар темир ромлар ичига олинган бўлиб, павильон синчларининг орасига шу ромлар териб чиқилган. Фақат иншоотнинг усти йиғма ёғоч равоқлар б-н ёпилган. Павильон биноси янги техникавий услубда яратилганлиги б-н ҳаммани ҳайратга солган ва қурилиш техникасининг истиқболи тимсоли бўлиб қолган. У ўз салобати ва биллурий таассурота туфайли Б.с. номини олган. Кўргазма тугагач, Б.с. Сайденхемга олиб келиниб, қайта ўрнатилган. 1936 й. ёнғин натижасида вайрон бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.