Binaural effekt
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 322-b. — ziyouz.com
Binaural effekt (bi... va lot. Auris — quloq) — tovuş qabul qiliş a'zosi (quloq) orqali odam yoki hayvonlarning tovuş çnqqan tomonni aniklay oliş qobiliyati. Tovuş manbaga yaqin tomondagi quloqqa tezroq eşitiladi, şuning uçun tovuş tölqinining bosimi har ikki quloq kanalida faza va amplituda jihatdan farq qiladi. Bu farq yuksak çastotali tovuş uçun katta böladi. Uzun tölqin (past çastotali) boşni aylanib öta olgani uçun past çastotada ikkala quloqqa eşitilgan tovuş amplitudalarining farqi kiçik böladi. Amplitudalar farqi 1 db dan ortiq bölsa, tovuş manbai katta amplituda tomonda böladi. B. e.dan radiotexnika va kinotexnikada foydalaniladi. Tovuş qabul qilgiçlar orasidagi masofani özgartirib, B. e.ni kuçaytiriş mumkin; mas, tovuş pelengatorlarining işi şunga asoslangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИНАУРАЛ ЭФФЕКТ (би... ва лот. Auris — қулоқ) — товуш қабул қилиш аъзоси (қулоқ) орқали одам ёки ҳайвонларнинг товуш чнққан томонни аниклай олиш қобилияти. Товуш манбага яқин томондаги қулоққа тезроқ эшитилади, шунинг учун товуш тўлқинининг босими ҳар икки қулоқ каналида фаза ва амплитуда жиҳатдан фарқ қилади. Бу фарқ юксак частотали товуш учун катта бўлади. Узун тўлқин (паст частотали) бошни айланиб ўта олгани учун паст частотада иккала қулоққа эшитилган товуш амплитудаларининг фарқи кичик бўлади. Амплитудалар фарқи 1 дб дан ортиқ бўлса, товуш манбаи катта амплитуда томонда бўлади. Б. э.дан радиотехника ва кинотехникада фойдаланилади. Товуш қабул қилгичлар орасидаги масофани ўзгартириб, Б. э.ни кучайтириш мумкин; мас, товуш пеленгаторларининг иши шунга асосланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.