Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Biofabrika

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 359–360-b. — ziyouz.com

    Biofabrika BIOFABRIKA, biokombinat — ösimliklar zararkunandalari, kasalliklari va begona ötlarga qarşi kuraşişda foydalaniladigan biopreparatlar va entomofaglar işlab çiqaruvçi, şuningdek uy hayvonlari kasalliklarini aniklaş, oldini oliş va davolaş uçun biopreparatlar (vaksina, zardob va b.) tayyorlovçi korxona. Uzbekistonda dastlabki B. (biolaboratoriya)lar 1972 y.da taşkil etilgan. 1978 y.dan suğorma dehqonçilik mintakalaridagi B.da, asosan ösimliklarning zararkunanda tunlamlariga qarşi qöllaniladigan trixogramma va b. köpaytiriladi. Uzbekistonda 526 xöjaliklararo mexanizatsiyalaşgan B. liniyalari mavjud. Trixogrammani köpaytiriş jarayoni ikki bosqiçda olib boriladi: tuxumi (trixogramma öz tuxumini şu tuxumga qöyib rivojlanadi) uçun don kuyasini va trixogrammani kupaytiriş. Bu işlarni amalga oşiriş uçun B.da donni don kuyasi b-n zararlaş, köpaytiriş va kapalaklarni yigib oliş sexi hamda don kuyasi tuxumlarini trixogramma b-n zararlaş sexi quriladi. Don kuyasini köpaytiriş bokslari bir-biri b-n haşarotni ötkazuvçi yöl orkali tutaştirilgan: bu yöldagi havo oqimi kapalaklarni kuya yiqqiçga töplaydi. Kassetalarga joylaştirilgan kapalaklar tuxum qöya boşlaydi, tuxumlar har kuni yiğib olinadi va ortiqça aralaşmalardan tozalanadi. Don kuyasining tuxumlari trixogramma b-n namlik, harorat va yoruğligi sozlab turiladigan maxsus moslamalarda zararlanadi. Rivojlanişning imagodan oldingi bosqiçini tugatgan trixogrammalar sovuq kameralarga yiğiladi va şu yerdan xöjaliklarga jönatiladi. B.da trixogrammani butun yil davomida köpaytiriş mumkin. Bir sentner arpa yoki makkajöxori donidan 600—1400 g don kuyasi tuxumi olinadi. Bir boksning i. ç. unumdorligi 300 grammgaça. I. ç. texnologiyasi davri beş marta davom ettirilsa 1500 g tuxumxur trixogramma oliş mumkin. Bu esa 440—500 ga paxta maydonga işlov beriş uçun yetadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БИОФАБРИКА, биокомбинат — ўсимликлар зараркунандалари, касалликлари ва бегона ўтларга қарши курашишда фойдаланиладиган биопрепаратлар ва энтомофаглар ишлаб чиқарувчи, шунингдек уй ҳайвонлари касалликларини аниклаш, олдини олиш ва даволаш учун биопрепаратлар (вакцина, зардоб ва б.) тайёрловчи корхона. Узбекистонда дастлабки Б. (биолаборатория)лар 1972 й.да ташкил этилган. 1978 й.дан суғорма деҳқончилик минтакаларидаги Б.да, асосан ўсимликларнинг зараркунанда тунламларига қарши қўлланиладиган трихограмма ва б. кўпайтирилади. Узбекистонда 526 хўжаликлараро механизациялашган Б. линиялари мавжуд. Трихограммани кўпайтириш жараёни икки босқичда олиб борилади: тухуми (трихограмма ўз тухумини шу тухумга қўйиб ривожланади) учун дон куясини ва трихограммани купайтириш. Бу ишларни амалга ошириш учун Б.да донни дон куяси б-н зарарлаш, кўпайтириш ва капалакларни йигиб олиш цехи ҳамда дон куяси тухумларини трихограмма б-н зарарлаш цехи қурилади. Дон куясини кўпайтириш бокслари бир-бири б-н ҳашаротни ўтказувчи йўл opкали туташтирилган: бу йўлдаги ҳаво оқими капалакларни куя йиққичга тўплайди. Кассеталарга жойлаштирилган капалаклар тухум қўя бошлайди, тухумлар ҳар куни йиғиб олинади ва ортиқча аралашмалардан тозаланади. Дон куясининг тухумлари трихограмма б-н намлик, ҳарорат ва ёруғлиги созлаб туриладиган махсус мосламаларда зарарланади. Ривожланишнинг имагодан олдинги босқичини тугатган трихограммалар совуқ камераларга йиғилади ва шу ердан хўжаликларга жўнатилади. Б.да трихограммани бутун йил давомида кўпайтириш мумкин. Бир центнер арпа ёки маккажўхори донидан 600—1400 г дон куяси тухуми олинади. Бир бокснинг и. ч. унумдорлиги 300 граммгача. И. ч. технологияси даври беш марта давом эттирилса 1500 г тухумхур трихограмма олиш мумкин. Бу эса 440—500 га пахта майдонга ишлов бериш учун етади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.