Bioiqlim atlasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 331–332-b. — ziyouz.com
Bioiqlim atlasi — oçiq havoda va meteorologik omillar majmui muhitida odamga ta'sir körsatadigan iqlim körsatkiçlarining muayyan hudud doirasida taqsimlanişini aks ettiradigan xaritalar töplami. Mintaqaning birinçi B. a. («Bioklimatiçeskiy atlas Sredney Azii») 1973 y.da V. A. Bugayev nomidagi Örta Osiyo gidrometeorologiya i. t. in-tida tayyorlangan. Atlas mintaqa hududida ötkazilgan köp yillik bioiqlimiy va meteorologik tadqiqotlar hamda kuzatişlar natijasida töplangan materiallar asosida tuzilgan 136 xaritadan iborat. Atlasda (yilning har bir oyi uçun örtaça quyoş vaqti b-n soat 13 da): havo harorati; töğri quyoş radiatsiyasi intensivligi; odam tanasining qisqa tölqinli, uzun tölqinli va umumiy radiatsiya balansi; odam tanasi b-n havo örtasidagi konvektiv issiqlik almaşinuvi; terlaş natijasida sarf böladigan issiqlik va suv, jumladan, oçiq havoda 1 va 2iş smenasida terlaş orqali sarflangan suv miqdorining yiğindisi; ekvivalentsamarali harorat va b. Atlasda odam issiqlik balansi usulining nazariy asoslari, ularda bioiqlimiy körsatkiçlarning fazoviy taqsimlanişidagi asosiy qonuniyatlar bayon etilgan.
Ad.: Bioklimatiçeskiy atlas Sredney Azii [Sost. B. A. Ayzenştat], M., 1973.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИОИҚЛИМ АТЛАСИ — очиқ ҳавода ва метеорологик омиллар мажмуи муҳитида одамга таъсир кўрсатадиган иқлим кўрсаткичларининг муайян ҳудуд доирасида тақсимланишини акс эттирадиган хариталар тўплами. Минтақанинг биринчи Б. а. («Биоклиматический атлас Средней Азии») 1973 й.да В. А. Бугаев номидаги Ўрта Осиё гидрометеорология и. т. ин-тида тайёрланган. Атлас минтақа ҳудудида ўтказилган кўп йиллик биоиқлимий ва метеорологик тадқиқотлар ҳамда кузатишлар натижасида тўпланган материаллар асосида тузилган 136 харитадан иборат. Атласда (йилнинг ҳар бир ойи учун ўртача қуёш вақти б-н соат 13 да): ҳаво ҳарорати; тўғри қуёш радиацияси интенсивлиги; одам танасининг қисқа тўлқинли, узун тўлқинли ва умумий радиация баланси; одам танаси б-н ҳаво ўртасидаги конвектив иссиқлик алмашинуви; терлаш натижасида сарф бўладиган иссиқлик ва сув, жумладан, очиқ ҳавода 1 ва 2иш сменасида терлаш орқали сарфланган сув миқдорининг йиғиндиси; эквивалентсамарали ҳарорат ва б. Атласда одам иссиқлик баланси усулининг назарий асослари, уларда биоиқлимий кўрсаткичларнинг фазовий тақсимланишидаги асосий қонуниятлар баён этилган.
Ад.: Биоклиматический атлас Средней Азии [Сост. Б. А. Айзенштат], М., 1973.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.