Bionavigatsiya

Bionavigatsiya (bio... va lot navigatio — suziş), möljalga oliş— hayvonlarning doimiy qişlov va köpayiş joyiga mavsumiy köçib yurişi (migratsiya) davrida yoki yaşaydigan joyni topişida öz harakat yönalişini tanlay oliş (xoming) krbiliyati. B. sezgi organlari hamda irsiy mustahkamlangan reaksiyalar — instinkt orqali amalga oşadi. Instinkt birinçi marta migratsiya qilayotgan hayvonlarda ayniqsa katta ahamiyatga ega. B. quşlar b-n bir katorda uzoq masofaga köçib yuradigan baliklar, sut emizuvçilar (şim. buğulari, dengiz muşuklari, kitlar), ayrim sudralib yuruvçilar (dengiz toşbaqalari) uçun ham xos. B.da hayvonlar osmon jismlari (quyoş, yulduzlar), geografik möljallar (daryo, balandlik, toğ, qirğoq), Yerning magnit maydoni (kaptarlar) va b.dan foydalaniladi. Köpçilik hayvonlar yoruğlikning qutblaniş (polyarizatsiya) darajasi, ultrabinafşa nurlaniş, atmosfera bosimining özgarişini sezadi. Suv hayvonlari dengiz oqimlari, suvning kimyoviy tarkibi (şörlaniş darajasi) va b.dan B.da foydalanadi. B. mexanizmlari yaxşi örganilmagan bölib, köp hollarda hayvonlar B.da bir vaqtning özida bir neça omillardan foydalanişi töğrisida taxmin qilinadi. Töğri yölni tanlaşda migratsiya qilayotgan guruxdagi hayvonlarning özaro munosabatlari juda katta ahamiyatga ega (q. Hayvonyaar oriyentatsiyasi).