Biostratigrafiya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 354–355-b. — ziyouz.com
Biostratigrafiya (bio... va stratigrafiyalan) — stratigrafiyaning bölimi, çökindi qatlamlar nisbiy yoşini va turli hududlarda bir xil yoşdagi qatlamlar nisbatini anik,laş maqsadida çökindi qatlamlardagi qazilma organizmlar qoldiqlarining taqsimlanişini örganadi. B.ning vazifasi qatlamlarning nisbiy yoşi şkalasini işlab çiqişdan iborat. Biostratigrafik zonalarning ketmaketligi geologik kesimda turli sistematik rangga yoki ularning majmuiga tegişli ölib bitgan qazilma organizmlar qoldiqlarini almaşinişini aks ettiradi. Zonalarni, birinçi navbatda biozonalarni ajratişda nisbatan qisqa davrda yaşab ötgan, ammo keng tarqalgan, ziç yaşagan va turli xil bölgan guruhlar (mas, nummulentlar, dinozavrlar va b.) ayniqsa muhim ahamiyatga ega. Zonalar köpinça ba'zi ölib bitgan organizmlar (mas, marjonlar) guruhining evolyutsiyasi bosqiçlari b-n asoslanadi. B. uçun qad. zarrabin organizmlarni örganiş (mikropaleontologiya) muhimdir. Plankton organizmlar qoldiqlari oqimlar b-n uzoq masofalarga tarqalişi natijasida zonalar hududi ham şunga muvofiq böladi.
B. qadimgi organizmlar yaşaş şaroitlarini tiklaş maqsadida bir davrda, lekin turli şaroitlarda yaşagan organizmlar majmuini öxşaş şaroitlarda, lekin turli davrda yaşagan organizmlar majmuidan farqlaş uçun paleontologiya metodlarini keng qöllaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИОСТРАТИГРАФИЯ (био... ва стратиграфиялан) — стратиграфиянинг бўлими, чўкинди қатламлар нисбий ёшини ва турли ҳудудларда бир хил ёшдаги қатламлар нисбатини аник,лаш мақсадида чўкинди қатламлардаги қазилма организмлар қолдиқларининг тақсимланишини ўрганади. Б.нинг вазифаси қатламларнинг нисбий ёши шкаласини ишлаб чиқишдан иборат. Биостратиграфик зоналарнинг кетмакетлиги геологик кесимда турли систематик рангга ёки уларнинг мажмуига тегишли ўлиб битган қазилма организмлар қолдиқларини алмашинишини акс эттиради. Зоналарни, биринчи навбатда биозоналарни ажратишда нисбатан қисқа даврда яшаб ўтган, аммо кенг тарқалган, зич яшаган ва турли хил бўлган гуруҳлар (мас, нуммулентлар, динозаврлар ва б.) айниқса муҳим аҳамиятга эга. Зоналар кўпинча баъзи ўлиб битган организмлар (мас, маржонлар) гуруҳининг эволюцияси босқичлари б-н асосланади. Б. учун қад. заррабин организмларни ўрганиш (микропалеонтология) муҳимдир. Планктон организмлар қолдиқлари оқимлар б-н узоқ масофаларга тарқалиши натижасида зоналар ҳудуди ҳам шунга мувофиқ бўлади.
Б. қадимги организмлар яшаш шароитларини тиклаш мақсадида бир даврда, лекин турли шароитларда яшаган организмлар мажмуини ўхшаш шароитларда, лекин турли даврда яшаган организмлар мажмуидан фарқлаш учун палеонтология методларини кенг қўллайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.