Bir aktyor teatri

Bir aktyor teatri — badiiy öqiş turi. Ijroçining bir özi butun bir afsona, rivoyat, doston, hajviya, monolog va b.ni hikoya qiladi va gavdalantiradi. B. a. t. kadim zamonlarda şakllangan va asrlar davomida takomillaşib borgan. Yunonistonda ularni mim deb ataganlar. Örta Şarq mamlakatlarida bunday teatr rivojlangan va rasm bölgan, örta asrlarda esa ma'lum darajada islom dini va tasavvuf b-n boğlanib ketgan. Xuroson, Movarounnahr, Xorazmda bunday ijroçilar mukallid, qissaxon, göyanda, voiz, maddoh deb yuritilgan. Malakali xalqaktyorlari — masxarabozlar ham ba'zan yakka holda tomoşa körsatganlar. Köpgina xonlar, beklar, laşkarboşilar, şahzodalarning xos qissagöylari va masxaralari bölgan. Buxoro amirligida masxaralar voqealarni çiroyli va kulgili qilib hikoya qilişgan bölsa, Xiva xonligida bunday sarguzaştlarni musiqa, raqs, muallaq unsurlari b-n aralaştirib gavdalantirişgan, Qöqon xonligidagi qiziqçilar esa kulgihikoya janrini kaşf etib, unda yuksak mahorat körsatişgan. 20-a.da ham mazkur san'at an'analari ma'lum darajada saqlanib qoldi. Yevropa uslubidagi uzbek teatr sahnasida ham B. a. t.ni tuziş böyiça urinişlar böldi. Ammo bu janr köproq radio va televideniyeda yaxşi rivoj topdi. Muhsin Hamidov, Şarif Qayumov, Razzoq Hamroyev, Hamza Umarov kabi atoqli aktyorlar Özbekiston radiosida B. a. t. janrida hikoya, qissa, doston va hatto romanlarni ijro etganlar. Televideniyedagi miniatyuralar teatrida ham bir kişi ijro etadigan hajviya, monolog va hikoyalar köp işlatiladi. Bu sohada Hasan Yöldoşev katta ijro mahoratiga erişgan edi. Qizikçilardan Muhiddin Darveşov, Hojiboy Tojiboyev, Mirzabek Xolmedov va b.ning çiqişlarini B. a. t. deb ataş mumkin.

Muhsin Qodirov.