Bir hujayralilar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 367-b. — ziyouz.com
Bir hujayralilar — tanasi bitta hujayradan iborat organizmlar. Prokariotlar va eukariotlarga bölinadi. Prokariotlar (bakteriyalar, viruslar va kökyaşil suv ötlari, ya'ni sianobakteriyalar) da yadrosi bölmaydi. Eukariotlar (bir hujayrali yaşil va boşqa suv utlari, bir hujayrali hayvonlar) esa mitotik usulda bölinadigan hujayra yadrosiga ega. Bir hujayrali eukariotlar tuzilişi va organoidlar majmui jihatidan köp hujayrali organizmlarning hujayralariga öxşaydi. Lekin, fiziologik jihatdan bir butun organizm bölişi, ya'ni köp hujayrali organizmlar bajaradigan barça funksiyalarga ega bölişi b-n farq qiladi. B. h. orasida sodda tuzilgan (xlorellalar, amyobalar) b-n bir qatorda juda murakkab tuzilganlari (atsetabulyarilar, infuzoriyalar) ham bor. Köpçilik B. h. koloniya hosil qiladi. B.h.dan köp xujayrali organizmlar kelib çiqqan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИР ҲУЖАЙРАЛИЛАР — танаси битта ҳужайрадан иборат организмлар. Прокариотлар ва эукариотларга бўлинади. Прокариотлар (бактериялар, вируслар ва кўкяшил сув ўтлари, яъни цианобактериялар) да ядроси бўлмайди. Эукариотлар (бир ҳужайрали яшил ва бошқа сув утлари, бир ҳужайрали ҳайвонлар) эса митотик усулда бўлинадиган ҳужайра ядросига эга. Бир ҳужайрали эукариотлар тузилиши ва органоидлар мажмуи жиҳатидан кўп ҳужайрали организмларнинг ҳужайраларига ўхшайди. Лекин, физиологик жиҳатдан бир бутун организм бўлиши, яъни кўп ҳужайрали организмлар бажарадиган барча функцияларга эга бўлиши б-н фарқ қилади. Б. ҳ. орасида содда тузилган (хлореллалар, амёбалар) б-н бир қаторда жуда мураккаб тузилганлари (ацетабулярилар, инфузориялар) ҳам бор. Кўпчилик Б. ҳ. колония ҳосил қилади. Б.ҳ.дан кўп хужайрали организмлар келиб чиққан.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.