Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Bir yillik ösimliklar

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 366-b. — ziyouz.com

    Bir yillik ösimliklar — barça hayotiy sikllari bir vegetatsiya davrida, ya'ni bir yil davomida uruğidan unib çiqib, ösib, gullaydigan va nayel qoldirib quriydigan ösimliklar. B. y. ö. orasida butun rivojlaniş jarayoni bir neça hafta içida tugaydigan efemer ösimliklar guruhi ajralib turadi. Çöl va daşt şaroitlarida efemerlar kuz, qiş yoki bahorda ösadi. Ular yilning köp davrini uruğ holida ötkazadi. Namligi yetarli zonalarda efemerlar (mas, yulduzöt, qönğirboş) bir vegetatsiya davrida bir neça böğin berişi mumkin. Vegetatsiya davri uzok, keçadigan B. y. ö. bahorgi va kuzgilarga bölinadi. Bahorgi B. i. u. bahor va yoz oylarida ösib, hayot siklini 1 —5 oyda tugatadi. Kuzgi B. i. u.ning uruğlari kuzda darhol unib çiqib, tomiroldi barglari rivojlanadi va şu tarzda qor tagida qişlab çiqadi. Bahorda ular rivojlanişni davom ettiradi — gullaydi, uruğ berib, keyin qurib qoladi. Bu guruhga kuzgi javdar, burdoy, şuningdek köpçilik begona ötlar (jağjağ, bötaköz va b.) kiradi. B. y. ö. özgarib turuvçi iklim şaroitiga moslaşgan kup yiplik ösimşklarnint evolyutsiya jarayonida şakllangan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БИР ЙИЛЛИК ЎСИМЛИКЛАР — барча ҳаётий цикллари бир вегетация даврида, яъни бир йил давомида уруғидан униб чиқиб, ўсиб, гуллайдиган ва наел қолдириб қурийдиган ўсимликлар. Б. й. ў. орасида бутун ривожланиш жараёни бир неча ҳафта ичида тугайдиган эфемер ўсимликлар гуруҳи ажралиб туради. Чўл ва дашт шароитларида эфемерлар куз, қиш ёки баҳорда ўсади. Улар йилнинг кўп даврини уруғ ҳолида ўтказади. Намлиги етарли зоналарда эфемерлар (мас, юлдузўт, қўнғирбош) бир вегетация даврида бир неча бўғин бериши мумкин. Вегетация даври узок, кечадиган Б. й. ў. баҳорги ва кузгиларга бўлинади. Баҳорги Б. и. у. баҳор ва ёз ойларида ўсиб, ҳаёт циклини 1 —5 ойда тугатади. Кузги Б. и. у.нинг уруғлари кузда дарҳол униб чиқиб, томиролди барглари ривожланади ва шу тарзда қор тагида қишлаб чиқади. Баҳорда улар ривожланишни давом эттиради — гуллайди, уруғ бериб, кейин қуриб қолади. Бу гуруҳга кузги жавдар, бурдой, шунингдек кўпчилик бегона ўтлар (жағжағ, бўтакўз ва б.) киради. Б. й. ў. ўзгариб турувчи иклим шароитига мослашган куп йиплик ўсимшкларнинт эволюция жараёнида шаклланган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.