Birinçi haydov
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 372-b. — ziyouz.com
Birinçi haydov BIRINÇI HAYDOV, tinç yerni haydaş — qöriq va böz, şuningdek bedapoya va b. köp yillik ösimliklar ösib, çim bosgan yerlarni haydaş. Dehqonçilikda öt ekinlarini ekiş (19- a.) qöllanilgandan keyin paydo bölgan. B. h.da tuproq qatlamlari 130—135° ağdarilib, bir-biriga 45° burçak hosil qilgan holda ziç tiralib qoladi. B. h.dan söng dala tölqinsimon körinişda böladi. B. h. turli tipdagi lemex va ağdargiçli pluglar b-n bajariladi. B. h.da köp yillik begona ötlar ildizi zararlanadi, ularning unişi susayadi. Çim qayta ösmasligi va ekinlarni öt bosib ketmasligi uçun yer disklanadi va boronalanadi. Xaydalma qatlam qalinligi, ösimliklarning biologik xususiyatlari, dalaning öt bosganlik darajasiga qarab B. h. çuq. 15—22 sm böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИРИНЧИ ҲАЙДОВ, тинч ерни ҳайдаш — қўриқ ва бўз, шунингдек бедапоя ва б. кўп йиллик ўсимликлар ўсиб, чим босган ерларни ҳайдаш. Деҳқончиликда ўт экинларини экиш (19- а.) қўлланилгандан кейин пайдо бўлган. Б. ҳ.да тупроқ қатламлари 130—135° ағдарилиб, бир-бирига 45° бурчак ҳосил қилган ҳолда зич тиралиб қолади. Б. ҳ.дан сўнг дала тўлқинсимон кўринишда бўлади. Б. ҳ. турли типдаги лемех ва ағдаргичли плуглар б-н бажарилади. Б. ҳ.да кўп йиллик бегона ўтлар илдизи зарарланади, уларнинг униши сусаяди. Чим қайта ўсмаслиги ва экинларни ўт босиб кетмаслиги учун ер дискланади ва бороналанади. Хайдалма қатлам қалинлиги, ўсимликларнинг биологик хусусиятлари, даланинг ўт босганлик даражасига қараб Б. ҳ. чуқ. 15—22 см бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.