Birlaşgan Millatlar Taşkilotining Boş Assambleyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 378-b. — ziyouz.com
Birlaşgan Millatlar Taşkilotining Boş Assambleyasi — BMT asosiy organlaridan biri, barça a'zolarining umumiy yiğilişi. Butun BMTga tegişli vazifalar hamda vakolatlarning muhim qismini bajaradi. BMT barça asosiy organlari orasida eng vakolatlisi. Şu organlarni şakllantirişda iştirok etadi. BMTga a'zo hamma davlatlar öz vakillariga ega bölgan yagona organ. Mazkur vakillar kupi b-n 5 delegat va yana şunça delegat örinbosari va zarur mikdordagi maslahatçilar va ekspertlardan taşkil topadi. BMTga a'zo davlatlarning barçasi BMT Boş Assambleyasida teng huquqli, ya'ni har biri bir ovozga ega. Delegatsiya majlislar zalida davlatning ingliz tilidagi rasmiy nomiga muvofiqalifbo tartibida joylaşadi. BMT Boş Assambleyasi BMT Ustavi doirasidagi yoki uning har qanday organi vakolat hamda vazifalariga doyr har qanday masala yoxud işni, bironbir davlat yoki Xavfsizlik Komiteti örtaga qöygan masalaparni muhokama qiliş, şuningdek BMT a'zolari va (yoki) Xavfsizlik Kengaşiga oid tavsiyalarni beriş vakolatiga ega. BMT Boş Assambleyasi Xavfsizlik Kengaşining doimiy bölmagan a'zolarini (doimiy a'zolari BMT Ustavi 23moddasida körsatilgan), Iqtisodiy va Ijtimoiy kengaş a'zolarini saylaydi; Xavfsizlik Kengaşi b-n birga Xalqaro sud sudyalarini saylaşda qatnaşadi; Xavfsizlik Kengaşi tavsiyasiga binoan BMT Boş kotibini tayinlaydi; Xavfsizlik Kengaşining va BMT boşqa organlarining yillik hamda maxsus dokladlarini qabul qilib, körib çiqadi; BMT byudjetini muhokama etib, tasdiklaydi. BMT Boş Assambleyasi navbatdagi yillik sessiyaga (u odatda sent. oyining 3-seşanba kuni oçiladi), şuningdek maxsus yoki (1950 y.dan) favqulodda sessiyaga yiğiladi. Maxsus sessiyalar Xavfsizlik Kengaşi, BMT a'zolarining köpçiligi yoki bular ma'qullagan holda BMT a'zolaridan birining talabi b-n çaqiriladi. BMT Boş Assambleyasining har bir sessiyasida rais va uning 21 örinbosari saylanadi. Xavfsizlik Kengaşi doimiy a'zolarining vakillari sessiya raisi etib saylanmaydi. Şuningdek ikkita protsedura qömitasi tuziladi. BMT Boş Assambleyasining 7 boş qömitasi va 2 doimiy qömitasi bor. Boş Assambleya tavsiya tusidagi rezolyutsiyalarni qabul qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИРЛАШГАН МИЛЛАТЛАР ТАШКИЛОТИНИНГ БОШ АССАМБЛЕЯСИ — БМТ асосий органларидан бири, барча аъзоларининг умумий йиғилиши. Бутун БМТга тегишли вазифалар ҳамда ваколатларнинг муҳим қисмини бажаради. БМТ барча асосий органлари орасида энг ваколатлиси. Шу органларни шакллантиришда иштирок этади. БМТга аъзо ҳамма давлатлар ўз вакилларига эга бўлган ягона орган. Мазкур вакиллар купи б-н 5 делегат ва яна шунча делегат ўринбосари ва зарур микдордаги маслаҳатчилар ва экспертлардан ташкил топади. БМТга аъзо давлатларнинг барчаси БМТ Бош Ассамблеясида тенг ҳуқуқли, яъни ҳар бири бир овозга эга. Делегация мажлислар залида давлатнинг инглиз тилидаги расмий номига мувофиқалифбо тартибида жойлашади. БМТ Бош Ассамблеяси БМТ Устави доирасидаги ёки унинг ҳар қандай органи ваколат ҳамда вазифаларига дойр ҳар қандай масала ёхуд ишни, биронбир давлат ёки Хавфсизлик Комитети ўртага қўйган масалапарни муҳокама қилиш, шунингдек БМТ аъзолари ва (ёки) Хавфсизлик Кенгашига оид тавсияларни бериш ваколатига эга. БМТ Бош Ассамблеяси Хавфсизлик Кенгашининг доимий бўлмаган аъзоларини (доимий аъзолари БМТ Устави 23моддасида кўрсатилган), Иқтисодий ва Ижтимоий кенгаш аъзоларини сайлайди; Хавфсизлик Кенгаши б-н бирга Халқаро суд судьяларини сайлашда қатнашади; Хавфсизлик Кенгаши тавсиясига биноан БМТ Бош котибини тайинлайди; Хавфсизлик Кенгашининг ва БМТ бошқа органларининг йиллик ҳамда махсус докладларини қабул қилиб, кўриб чиқади; БМТ бюджетини муҳокама этиб, тасдиклайди. БМТ Бош Ассамблеяси навбатдаги йиллик сессияга (у одатда сент. ойининг 3-сешанба куни очилади), шунингдек махсус ёки (1950 й.дан) фавқулодда сессияга йиғилади. Махсус сессиялар Хавфсизлик Кенгаши, БМТ аъзоларининг кўпчилиги ёки булар маъқуллаган ҳолда БМТ аъзоларидан бирининг талаби б-н чақирилади. БМТ Бош Ассамблеясининг ҳар бир сессиясида раис ва унинг 21 ўринбосари сайланади. Хавфсизлик Кенгаши доимий аъзоларининг вакиллари сессия раиси этиб сайланмайди. Шунингдек иккита процедура қўмитаси тузилади. БМТ Бош Ассамблеясининг 7 бош қўмитаси ва 2 доимий қўмитаси бор. Бош Ассамблея тавсия тусидаги резолюцияларни қабул қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.