Bit

Bit BIT, bitlar (Anoplura, Siphunculata) — qon söruvçi haşarotlar turkumi. TaşQI körinişi parxörlarga öxşab ketadi. Tanasi yassi, uz. 1—6 mm, qanotsiz. Ba'zi B.ning bir juft oddiy közi bor, köpçiligida köz rivojlanmagan. Möylovlari kalta, maxsus egatçaga kirib turadi. Oğiz apparata sançib söruvçi. Oğiz teşigi ağdarilib taşqariga çiqadigan nay b-n öralgan. Nay devorida qator joylaşgan ilmoqlar yordamida B. qon sörayotganida teriga yopişib oladi. 3 juft oyoqlari tanasining 2 yoniga keng yoyilib turadi. Barmoqlarining uçida ilmoqka öxşaş qayrilgan tirnoqlari yordamida kiyim yoki soç tolalariga yopişib oladi. Urğoçi B.lar öz hayoti davomida bir neça öntadan 300 tagaça sirka (tuxum) qöyadi. Sirkasini maxsus yopişqoq sekreta yordamida kiyim yoki soç tolalariga yopiştiradi. Sirkadan bir haftada yoş bitça (mağzak)lar çiqadi. B. çala özgariş b-n rivojlanadi, 18—20 kun yoki undan köproq vaqt davomida voyaga yetadi. 300 ga yaqin turi ma'lum. B. sut emizuvçi hayvonlarda parazitlik qiladi. Har bir hayvonning öz biti böladi. Odamda boş B.i (Pediculus humanis capites), kiyim B.i (P. humanis westimenti) va qov B.i (Phthiras pubis, badanning siyrak yungli a'zolari: qoş, kiprik, qöltiq osti, jinsiy a'zolar atrofida) böladi. B.lar toşmali va qaytalama terlama kasalliklarini tarqatadi. Odamlar ğuj bölib yaşaydigan joylarda (boğça, maktablar, köp bolali oilalar, harbiy xizmat joylari) B.larning tarqalişi uçun qulay şaroit tuğiladi. Bitlaşning oldini oliş uçun şaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qiliş lozim.