Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Bitik

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 388-b. — ziyouz.com

    Bitik — 1) tor ma'noda — yozuv, xujjat. B.lar turli hajmda bölgan. Ular kdd. turk davriga (eng qad. davrdan 2-a.gaça) mansub bölib, turkiy tildagi yozma yodgorliklarni va b. tillardan qad. turkiy tilga qilingan tarjima asarlarni öz içiga olgan. Eng katta B. Moyun 80 qatordan iborat. Turkiy B.lar UrxunEnisey, uyğur, suğd, moniy, suryoniy yozuvlarida bitilgan. Ular kabr toşlariga, marmar toş, oyna, teri va qoyalarga, sopol, yoğoç, metall idişlarga yozilgan. Ungin (Ukraina) daryosi böyidan topilgan B. turkiy yozma adabiyotining eng kad. va mukammal namunasi hisoblanadi. B.larda tarixiylik, xalq oğzaki ijodi, miflar qorişiq tavsifda bölgan va ular yozma adabiyotning alohida turini yuzaga keltirgan; 2) keng ma'noda — kitob. Maye, «Ta'birnoma» («Irq bitik») da kitob ma'nosi ifodalangan.

    Ad.: Malov S. Ye., Yeniseyskaya pismennost tyurkov, M.—L., 1952; Rahmonov N., Toşga bitilgan kitoblar, T., 1983.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БИТИК — 1) тор маънода — ёзув, хужжат. Б.лар турли ҳажмда бўлган. Улар кдд. турк даврига (энг қад. даврдан 2-а.гача) мансуб бўлиб, туркий тилдаги ёзма ёдгорликларни ва б. тиллардан қад. туркий тилга қилинган таржима асарларни ўз ичига олган. Энг катта Б. Моюн 80 қатордан иборат. Туркий Б.лар УрхунЕнисей, уйғур, суғд, моний, сурёний ёзувларида битилган. Улар кабр тошларига, мармар тош, ойна, тери ва қояларга, сопол, ёғоч, металл идишларга ёзилган. Унгин (Украина) дарёси бўйидан топилган Б. туркий ёзма адабиётининг энг кад. ва мукаммал намунаси ҳисобланади. Б.ларда тарихийлик, халқ оғзаки ижоди, мифлар қоришиқ тавсифда бўлган ва улар ёзма адабиётнинг алоҳида турини юзага келтирган; 2) кенг маънода — китоб. Мае, «Таъбирнома» («Ирқ битик») да китоб маъноси ифодаланган.

    Ад.: Малов С. Е., Енисейская письменность тюрков, М.—Л., 1952; Раҳмонов Н., Тошга битилган китоблар, Т., 1983.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.