Bitim
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 388-b. — ziyouz.com
Bitim — 1) huqukda şartnoma, kontrakt, xalkaro şartnoma, konvensiya tuşunçalarining sinonimi. 2) Özbekiston Respublikasining FK böyiça fuqarolar va yuridik şaxslarning fuqarolik huquq va burçlarini belgilaş, özgartiriş yoki bekor qilişga qaratilgan harakati. B. bir taraflama, ikki taraflama yoki köp taraflama bölişi mumkin (q. Şartnomalar). B. tuziş uçun qonun hujjatlariga yoki taraflarning kelişuviga muvofiq bir tarafning xohişi zarur va yetarli bulsa, bunday B. bir taraflama B. hisoblanadi. B.lar oğzaki yoki yozma (oddiy yoki notarial tasdiqlangan) şaklda tuziladi. Yer uçastkalari va b. köçmas molmulk b-n boğliq B.lar (boşqa şaxsga beriş, ipoteka, uzok, muddatli ijara, merosni qabul qilib oliş va b.) davlat röyxatidan ötkazilişi kerak. Qonun talablariga muvofiq kelmaydigan, şuningdek huquqtartibot yoki axloq asoslariga atayin qarşi maqsadda tuzilgan B.; 14 yoşga tölmagan şaxslar; ruhiy kasalligi va aqli zaifligi sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqaro tomonidan tuzilgan B.; qalbaki va közböyamaçilik uçun tuzilgan B. öz-özidan haqiqiy emas. 14 yoşdan 18 yoşgaçabölgan voyaga yetmagan şaxslar; muomala layoqati çeklangan fuqarolar; harakatlarining ahamiyatini tuşuna olmaydigan yoki boşqara olmaydigan fuqarolar tomonidan; şuningdek yanglişiş ta'sirida tuzilgan B.; aldaş, zörlik, qörqitiş, bir taraf vakilining 2taraf b-n yomon niyatda kelişişi yoki ogir holatlar yuz berişi ta'sirida tuzilgan B.; yuridik şaxs huquqiy layoqatidan taşqariga çiqadigan B. sud tomonidan haqiqiy emas, deb topilişi mumkin (ÖzR FK, 101 — 128moddalar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИТИМ — 1) ҳуқукда шартнома, контракт, халкаро шартнома, конвенция тушунчаларининг синоними. 2) Ўзбекистон Республикасининг ФК бўйича фуқаролар ва юридик шахсларнинг фуқаролик ҳуқуқ ва бурчларини белгилаш, ўзгартириш ёки бекор қилишга қаратилган ҳаракати. Б. бир тарафлама, икки тарафлама ёки кўп тарафлама бўлиши мумкин (қ. Шартномалар). Б. тузиш учун қонун ҳужжатларига ёки тарафларнинг келишувига мувофиқ бир тарафнинг хоҳиши зарур ва етарли булса, бундай Б. бир тарафлама Б. ҳисобланади. Б.лар оғзаки ёки ёзма (оддий ёки нотариал тасдиқланган) шаклда тузилади. Ер участкалари ва б. кўчмас молмулк б-н боғлиқ Б.лар (бошқа шахсга бериш, ипотека, узок, муддатли ижара, меросни қабул қилиб олиш ва б.) давлат рўйхатидан ўтказилиши керак. Қонун талабларига мувофиқ келмайдиган, шунингдек ҳуқуқтартибот ёки ахлоқ асосларига атайин қарши мақсадда тузилган Б.; 14 ёшга тўлмаган шахслар; руҳий касаллиги ва ақли заифлиги сабабли муомалага лаёқатсиз деб топилган фуқаро томонидан тузилган Б.; қалбаки ва кўзбўямачилик учун тузилган Б. ўз-ўзидан ҳақиқий эмас. 14 ёшдан 18 ёшгачабўлган вояга етмаган шахслар; муомала лаёқати чекланган фуқаролар; ҳаракатларининг аҳамиятини тушуна олмайдиган ёки бошқара олмайдиган фуқаролар томонидан; шунингдек янглишиш таъсирида тузилган Б.; алдаш, зўрлик, қўрқитиш, бир тараф вакилининг 2тараф б-н ёмон ниятда келишиши ёки огир ҳолатлар юз бериши таъсирида тузилган Б.; юридик шахс ҳуқуқий лаёқатидан ташқарига чиқадиган Б. суд томонидан ҳақиқий эмас, деб топилиши мумкин (ЎзР ФК, 101 — 128моддалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.