Bittepa
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 389–390-b. — ziyouz.com
Bittepa — ğor şaklida öyib işlangan qabriston (7—8-a. lar). Surxondaryo viloyati Sariosiyo tumanidatç adirda joylaşgan. Özbekiston san'atşunoslik ekspeditsiyasi tomonidan 1979 y.ning yozida qazib örganilgan. Qabrlar bir-biridan 4—6 m uzoqlikda bölib, yer sathidan 15—20 m balandlikda murabba (2,4x2,4 va 3,3x3,3 m), töğriburçak (1,8x4,9 m) va xoç şaklida qumtoş içiga öyib işlangan. Qabrlar oğzi katta hajmdagi ğiştlar (52x26x10 sm) b-n berkitilgan bölib, murdalar qöyilgan joyga bal. 1—1,2 m keladigan kamalaksimon yölak orqali kirilgan. Yölak devorlarida ham öyib işlangan tokçalar bor. Har bir qabrdan 10 va 18 tagaça odam suyaklari çiqqan; ular atrofida xilmaxil munçoqlar, mis isirğalar, temir va misdan tayyorlangan kamar töqalari, öqyoy uçi, piçoklar, uzuklar topilgan. Eng noyob topilma qanot yoyib turgan holatda tasvirlangan ilohiy ma'buda — taqinçoqdir. Qizil rangga böyalgan paxta va ipak matolar ham uçraydi. Topilgan 15 ta kumuş va jez tanganing bir qismi sosoniy podşohlaridan Feruz (459—484), Xusrav I Anuşirvon (531579) va Hurmuzd IV (590628)ga taalluqlidir. B. qabristonida birorta ham sopol idiş uçramaydi, demak, bu davrda çağoniyonliklarda dunyoqaraş va kömiş urfodatlari özgaça bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИТТЕПА — ғор шаклида ўйиб ишланган қабристон (7—8-а. лар). Сурхондарё вилояти Сариосиё туманидатч адирда жойлашган. Ўзбекистон санъатшунослик экспедицияси томонидан 1979 й.нинг ёзида қазиб ўрганилган. Қабрлар бир-биридан 4—6 м узоқликда бўлиб, ер сатҳидан 15—20 м баландликда мурабба (2,4x2,4 ва 3,3x3,3 м), тўғрибурчак (1,8x4,9 м) ва хоч шаклида қумтош ичига ўйиб ишланган. Қабрлар оғзи катта ҳажмдаги ғиштлар (52x26x10 см) б-н беркитилган бўлиб, мурдалар қўйилган жойга бал. 1—1,2 м келадиган камалаксимон йўлак орқали кирилган. Йўлак деворларида ҳам ўйиб ишланган токчалар бор. Ҳар бир қабрдан 10 ва 18 тагача одам суяклари чиққан; улар атрофида хилмахил мунчоқлар, мис исирғалар, темир ва мисдан тайёрланган камар тўқалари, ўқёй учи, пичоклар, узуклар топилган. Энг ноёб топилма қанот ёйиб турган ҳолатда тасвирланган илоҳий маъбуда — тақинчоқдир. Қизил рангга бўялган пахта ва ипак матолар ҳам учрайди. Топилган 15 та кумуш ва жез танганинг бир қисми сосоний подшоҳларидан Феруз (459—484), Хусрав I Ануширвон (531579) ва Ҳурмузд IV (590628)га тааллуқлидир. Б. қабристонида бирорта ҳам сопол идиш учрамайди, демак, бу даврда чағониёнликларда дунёқараш ва кўмиш урфодатлари ўзгача бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.