Biylar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 313-b. — ziyouz.com
Biylar BIYLAR, tarantullar (Lucosa) — örgimçakbörilar (Lucosidae) oilasiga mansub örgimçaklar uruği. Tanasining uz. 3,5 sm gaça. Sizot suvlari yuza joylaşgan nam tuprokli joylar (ariq va zovurlar böyi, ekin ekilgan maydonlar çekkasi, dare böylari)da 60 sm gaça çuqurliqda tik qazilgan uyalarida yaşaydi. B. tungi hayvon, ölja (turli haşarotlar) tutgani inidan keçasi çiqadi. Yozda (iyun — iyul) örgimçak ipidan töqilgan pillaga 100 ga yaqin tuxum qöyadi. Urğoçi B. pillasini örgimçak bezlariga yopiştirib yoki xelitserasida olib yuradi. Tuxumdan çiqqan biyçalarni ham urğoçi B. 2 — 3 kun davomida kötarib yuradi. B. Örta Osiyo, Krzoğiston, Jan. Yevropa va Kavkazning çöl, çala çöl va daştlarida tarqalgan. Özbekistonda tarqalgan 5 turidan nortman biyi (L. nortmani) köp uçraydi. L. pulviventris, L. alticeps Samarqand jan.da, L. medra Qarşi çölida, jan. rus biyi (L. singierensis) Çirçiq va Farğona vodiysida tarqalgan. B. zaharli, ammo odam va hayvonlar uçun xavfli emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИЙЛАР, тарантуллар (Lucosa) — ўргимчакбўрилар (Lucosidae) оиласига мансуб ўргимчаклар уруғи. Танасининг уз. 3,5 см гача. Сизот сувлари юза жойлашган нам тупрокли жойлар (ариқ ва зовурлар бўйи, экин экилган майдонлар чеккаси, даре бўйлари)да 60 см гача чуқурлиқда тик қазилган уяларида яшайди. Б. тунги ҳайвон, ўлжа (турли ҳашаротлар) тутгани инидан кечаси чиқади. Ёзда (июнь — июль) ўргимчак ипидан тўқилган пиллага 100 га яқин тухум қўяди. Урғочи Б. пилласини ўргимчак безларига ёпиштириб ёки хелицерасида олиб юради. Тухумдан чиққан бийчаларни ҳам урғочи Б. 2 — 3 кун давомида кўтариб юради. Б. Ўрта Осиё, Крзоғистон, Жан. Европа ва Кавказнинг чўл, чала чўл ва даштларида тарқалган. Ўзбекистонда тарқалган 5 туридан нортман бийи (L. nortmani) кўп учрайди. L. pulviventris, L. alticeps Самарқанд жан.да, L. medra Қарши чўлида, жан. рус бийи (L. singierensis) Чирчиқ ва Фарғона водийсида тарқалган. Б. заҳарли, аммо одам ва ҳайвонлар учун хавфли эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.