Biylar sudi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 313-b. — ziyouz.com
Biylar sudi — şariat va urfodatlarga tayanib iş köradigan sud. B.s. qozoq va qirğiz xalkdari tarixiga mansub. Çor Rossiyasi ma'muriyati Turkistonni bosib olgaç, qozilar sudi b-n bir qatorda B.s.ni ham joriy etgan. B.s. 3 bosqiçdan iborat edi: 1) işni mazmunan körib çiqib, maslahatçilarsiz hukm çiqaruvçi sud; 2) biylar çiqargan hukm ustidan şikoyatni köruvçi volost biylarining yiğini; 3) e'tiborli kişilar 3 yilga saylab qöygan biylarning favqulodda yiğini. B.s. jinoyat işlari yuzasidan bir yarim yilgaça qamoq jazosi beriş va jarima soliş huquqiga ega bölgan. Köçmançi aholi örtasida iş olib borgan B.s. 20-y. lar oxirida barham topdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БИЙЛАР СУДИ — шариат ва урфодатларга таяниб иш кўрадиган суд. Б.с. қозоқ ва қирғиз халкдари тарихига мансуб. Чор Россияси маъмурияти Туркистонни босиб олгач, қозилар суди б-н бир қаторда Б.с.ни ҳам жорий этган. Б.с. 3 босқичдан иборат эди: 1) ишни мазмунан кўриб чиқиб, маслаҳатчиларсиз ҳукм чиқарувчи суд; 2) бийлар чиқарган ҳукм устидан шикоятни кўрувчи волость бийларининг йиғини; 3) эътиборли кишилар 3 йилга сайлаб қўйган бийларнинг фавқулодда йиғини. Б.с. жиноят ишлари юзасидан бир ярим йилгача қамоқ жазоси бериш ва жарима солиш ҳуқуқига эга бўлган. Кўчманчи аҳоли ўртасида иш олиб борган Б.с. 20-й. лар охирида барҳам топди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.