Blastula
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 398–399-b. — ziyouz.com
Blastula (yun. blastos — murtak, maisa) — köp xujayrali hayvonlar embrional rivojlanişi — ontogenezi davrida hosil böladigan murtagi. Odatda erta, örta va keçki B. böladi. B.ning tuzilişi tuxum hujayraning tuzilişi va maydalaniş xususiyatlariga boglik. Tuxum xujayra töliq maydalanganida, odatda, seloblastula, ba'zan sterroblastula yoki yassi B. — plakula (blastomerlar ikkita parallel yuza böylab joylaşganida) hosil böladi. Diskoidal çala maydalangan tuxum hujayralardan diskoblastula, tuxum hujayra sirti bölinganida epiblastula paydo böladi. Stomoblastula ham öziga xos B. hisoblanadi. Ayrim embriologlar morulani ham B.ning bir xili deb hisoblaşadi. B. ontogenezning bir davri sifatida köp hujayrali hayvonlar kelib çiqişining umumiyligini va ular evolyutsiyasidagi parallelizmni körsatuvçi dalil xisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЛАСТУЛА (юн. blastos — муртак, маиса) — кўп хужайрали ҳайвонлар эмбрионал ривожланиши — онтогенези даврида ҳосил бўладиган муртаги. Одатда эрта, ўрта ва кечки Б. бўлади. Б.нинг тузилиши тухум ҳужайранинг тузилиши ва майдаланиш хусусиятларига боглик. Тухум хужайра тўлиқ майдаланганида, одатда, целобластула, баъзан стерробластула ёки ясси Б. — плакула (бластомерлар иккита параллел юза бўйлаб жойлашганида) ҳосил бўлади. Дискоидал чала майдаланган тухум ҳужайралардан дискобластула, тухум ҳужайра сирти бўлинганида эпибластула пайдо бўлади. Стомобластула ҳам ўзига хос Б. ҳисобланади. Айрим эмбриологлар морулани ҳам Б.нинг бир хили деб ҳисоблашади. Б. онтогенезнинг бир даври сифатида кўп ҳужайрали ҳайвонлар келиб чиқишининг умумийлигини ва улар эволюциясидаги параллелизмни кўрсатувчи далил хисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.