Bobiylar qözğolonlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 406-b. — ziyouz.com
Bobiylar qözğolonlari — Eronda şoh tuzumiga qarşi bölib ötgan xalq qözğolonlari (1848—52); bobiylik ta'sirida bölgani uçun B. q. deb atalgan. Qözğolon iştirokçilari asosan dehqonlar, hunarmandlar, şahar kambağallari va mayda savdogarlardan iborat bölgan. Unga past tabaqadagi ruhoniylar va bobiylik mazhabiga mansub savdogarlar vakillari boşçilik qilgan. B.q. Erondagi mavjud tuzumni abadiy baxtli hayot b-n almaştirişni közda tutgan utopi k xarakterdagi qözğolon edi. Birinçi qözğolon (1848 y. sent.) Mozandaronda boşlandi. Mulla Muhammad Ali va Mulla Husayn yetakçiligidagi qözğolonçilar (2 mingdan ortiq) şayx Tabarsiy maqbarasi yaqinidagi qal'ani egallab, şohning muntazam qöşiniga uzoq vaqt (1849 y. maygaça) qar. şilik körsatdilar. Ammo, kuçlar teng bölmagani boisidan mağlub böldilar. Ikkinçi qözğolon (1850 y. iyun— dek.) birinçisiga nisbatan ança tartibli va kuçliroq böldi. Qözğolonçilar asosan Zanjon ş. atrofidagi hunarmand va dehqonlardan iborat bölib, qözğolonda hatto ayollar ham iştirok etdi. Şunga qaramay, u 1850 y. oxirlarida bostirildi. U ç i n çi qözğolon (1850 y. iyun) Fors viloyatining Nayriz ş.da boşlanib, bir neça kun içida bostirildi. Şundan söng bobiylar şohga qarşi suiqasd uyuştirdilar (1852 y.). Lekin şoh omon qolib, bobiylarni butunlay qirğin qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОБИЙЛАР ҚЎЗҒОЛОНЛАРИ — Эронда шоҳ тузумига қарши бўлиб ўтган халқ қўзғолонлари (1848—52); бобийлик таъсирида бўлгани учун Б. қ. деб аталган. Қўзғолон иштирокчилари асосан деҳқонлар, ҳунармандлар, шаҳар камбағаллари ва майда савдогарлардан иборат бўлган. Унга паст табақадаги руҳонийлар ва бобийлик мазҳабига мансуб савдогарлар вакиллари бошчилик қилган. Б.қ. Эрондаги мавжуд тузумни абадий бахтли ҳаёт б-н алмаштиришни кўзда тутган утопи к характердаги қўзғолон эди. Биринчи қўзғолон (1848 й. сент.) Мозандаронда бошланди. Мулла Муҳаммад Али ва Мулла Ҳусайн етакчилигидаги қўзғолончилар (2 мингдан ортиқ) шайх Табарсий мақбараси яқинидаги қалъани эгаллаб, шоҳнинг мунтазам қўшинига узоқ вақт (1849 й. майгача) қар. шилик кўрсатдилар. Аммо, кучлар тенг бўлмагани боисидан мағлуб бўлдилар. Иккинчи қўзғолон (1850 й. июнь— дек.) биринчисига нисбатан анча тартибли ва кучлироқ бўлди. Қўзғолончилар асосан Занжон ш. атрофидаги ҳунарманд ва деҳқонлардан иборат бўлиб, қўзғолонда ҳатто аёллар ҳам иштирок этди. Шунга қарамай, у 1850 й. охирларида бостирилди. У ч и н чи қўзғолон (1850 й. июнь) Форс вилоятининг Найриз ш.да бошланиб, бир неча кун ичида бостирилди. Шундан сўнг бобийлар шоҳга қарши суиқасд уюштирдилар (1852 й.). Лекин шоҳ омон қолиб, бобийларни бутунлай қирғин қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.