Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    «Boburnoma» rasmlari

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 437–438-b. — ziyouz.com

    «Boburnoma» rasmlari — Zahiriddin Muhammad Boburning «Boburnoma» asariga işlangan miniatyuralar. Boburiylar hukmronligi (ayniqsa Akbar) davrida Hindistonda şakllangan, Ğarbda «möğullar miniatyurasi» nomi b-n ma'lum bölgan tasviriy san'at yuzaga kelgan. Hirot, Buxoro, Samarqand, Şeroz, Tabriz miniatyura san'atining eng yaxşi an'analarini ijodiy özlaştirib, qad. hind tasviriy san'atini dunyoviy mazmun b-n boyitgan Dasvant, Basovan, Ustod Mansur, Mukund, Ramdas, Kesu Gujarotiy, Farruxbek Qalmoq, Ibrohim Naqqoş va b. musavvirlar öşa davrda yaratilgan va köçirilgan bir qator qölyozmalarni — «Boburnoma», «Akbarnoma», «Zafarnoma», «Jome attavorix» («Tarixlar majmuasi») va b.ni nafis va jozibador rasmlar b-n bezaganlar. Bizgaça «Boburnoma»ning şu tarzda bezatilgan nusxalari (8 nusxa töliq holda) yetib kelgan: Britaniya muzeyida (Angliya) va Oksforddagi Bodli kutubxonasida, Dexlidagi Milliy muzey va Rojasthon ştatidagi Alvar kutubxonasida (Hindiston), Parij milliy kutubxonasida; şuningdek Moskvadagi Şarq xalklari san'ati muzeyida (57 varakda 69 rasm), Dublindagi Çester Bitti kutubxonasida (Irlandiya), Parijdagi Luvr muzeyida, AQŞning Frir galereyasida, Fogg san'at muzeyida, Kanadaning Ottava ş.dagi Milliy galereyada va şaxsiy yiğimlarda saqlanmoqsa. Rasmlarning asosiy mazmuni tarixiy voqealar, maişiy manzaralar, jang lavhalari, ov va sport öyinlari, hayvonot va ösimlik dunyosi, turli siyosiy voqealar, uçraşuv va b.ni tasvirlaşdan iborat. Asar mazmuni b-n çeklangan rassomlar barça tarixiy, geografik, etn. omillardan foydalangan holda bir butun tugallangan ijodiy mujassamotlar yaratganlar. Rasmlarda şarq san'atidagi şartlilik zaruriyatidan, köp rejali mujassamotlardan mohirona foydalanilgan. Rasm va böyoqlar muvozanatini nozik seziş, ranglarni tanlay biliş, tasvirlanayotgan davr ruhini, gözallikni aniqhissiy şakllarda gavdalantiriş, imoişora, harakatni jonli bera biliş, böyokdardagi içki monandlik kabi hind rassomligiga xos xususiyatlar va b. jihatidan bu rasmlar ğoyat katta badiiy qimmatga ega.

    Ad.: Miniatyuri rukopisi «Baburname»: (Albom), M., 1960; «Boburnoma» rasmlari: (Albom), T., 1970; Madraimov A., Rasmlarda Bobur hayoti, T., 1983.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    «БОБУРНОМА» РАСМЛАРИ — Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг «Бобурнома» асарига ишланган миниатюралар. Бобурийлар ҳукмронлиги (айниқса Акбар) даврида Ҳиндистонда шаклланган, Ғарбда «мўғуллар миниатюраси» номи б-н маълум бўлган тасвирий санъат юзага келган. Ҳирот, Бухоро, Самарқанд, Шероз, Табриз миниатюра санъатининг энг яхши анъаналарини ижодий ўзлаштириб, қад. ҳинд тасвирий санъатини дунёвий мазмун б-н бойитган Дасвант, Басован, Устод Мансур, Мукунд, Рамдас, Кесу Гужаротий, Фаррухбек Қалмоқ, Иброҳим Наққош ва б. мусаввирлар ўша даврда яратилган ва кўчирилган бир қатор қўлёзмаларни — «Бобурнома», «Акбарнома», «Зафарнома», «Жоме аттаворих» («Тарихлар мажмуаси») ва б.ни нафис ва жозибадор расмлар б-н безаганлар. Бизгача «Бобурнома»нинг шу тарзда безатилган нусхалари (8 нусха тўлиқ ҳолда) етиб келган: Британия музейида (Англия) ва Оксфорддаги Бодли кутубхонасида, Дехлидаги Миллий музей ва Рожастҳон штатидаги Алвар кутубхонасида (Ҳиндистон), Париж миллий кутубхонасида; шунингдек Москвадаги Шарқ халклари санъати музейида (57 варакда 69 расм), Дублиндаги Честер Битти кутубхонасида (Ирландия), Париждаги Лувр музейида, АҚШнинг Фрир галереясида, Фогг санъат музейида, Канаданинг Оттава ш.даги Миллий галереяда ва шахсий йиғимларда сақланмоқца. Расмларнинг асосий мазмуни тарихий воқеалар, маиший манзаралар, жанг лавҳалари, ов ва спорт ўйинлари, ҳайвонот ва ўсимлик дунёси, турли сиёсий воқеалар, учрашув ва б.ни тасвирлашдан иборат. Асар мазмуни б-н чекланган рассомлар барча тарихий, географик, этн. омиллардан фойдаланган ҳолда бир бутун тугалланган ижодий мужассамотлар яратганлар. Расмларда шарқ санъатидаги шартлилик заруриятидан, кўп режали мужассамотлардан моҳирона фойдаланилган. Расм ва бўёқлар мувозанатини нозик сезиш, рангларни танлай билиш, тасвирланаётган давр руҳини, гўзалликни аниқҳиссий шаклларда гавдалантириш, имоишора, ҳаракатни жонли бера билиш, бўёкдардаги ички монандлик каби ҳинд рассомлигига хос хусусиятлар ва б. жиҳатидан бу расмлар ғоят катта бадиий қимматга эга.

    Ад.: Миниатюры рукописи «Бабурнамэ»: (Альбом), М., 1960; «Бобурнома» расмлари: (Альбом), Т., 1970; Мадраимов А., Расмларда Бобур ҳаёти, Т., 1983.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.