Bodiyagalar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 442-b. — ziyouz.com
Bodiyagalar (Spongillidae) — ğovaktanlilar tipining çuçuk suvlarda yaşaydigan oilasi. 16 ta avlodi va 94 turi bor. Asosan Yevrosiyoning daryo va köllarida tarqalgan. Markaziy Osiyo mamlakatlaridagi daryo va köllarda bir neça turi uçraydi. Kattaligi 1 m gaça. B. aniqşaklga ega emas. Pöstloqsimon, daraxtsimon şoxlangan yoki boşqa şaklda böladi, suv ostidagi narsalarga yopişib yaşaydi. Rangi sarğişqönğir, jigarrang, yaşil yoki qizğiş. Skeleta kremniydan tuzilgan bir öqli nina şaklida, organik modda — spongin b-n bir-biriga yopişgan. Böliniş, taşqi yoki içki kurtaklaniş va jinsiy yöl b-n köpayadi. Kuzda köpinça mustahkam ikki qavat qobiq b-n öralgan içki kurtaklar — gemmulalar hosil qiladi. Gemmulalar qişlab, bahorda yoş bulutga aylanadi. Xalqtabobatida quritilgan B. dan bod va asab kasalliklarini davolaşda foydalaniladi, kosmetikada sun'iy qizillik yugurtiriş uçun işlatiladi. Ba'zan quvurlarga kirib qolib, suv yölini tösib qöyişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОДИЯГАЛАР (Spongillidae) — ғовактанлилар типининг чучук сувларда яшайдиган оиласи. 16 та авлоди ва 94 тури бор. Асосан Евросиёнинг дарё ва кўлларида тарқалган. Марказий Осиё мамлакатларидаги дарё ва кўлларда бир неча тури учрайди. Катталиги 1 м гача. Б. аниқшаклга эга эмас. Пўстлоқсимон, дарахтсимон шохланган ёки бошқа шаклда бўлади, сув остидаги нарсаларга ёпишиб яшайди. Ранги сарғишқўнғир, жигарранг, яшил ёки қизғиш. Скелета кремнийдан тузилган бир ўқли нина шаклида, органик модда — спонгин б-н бир-бирига ёпишган. Бўлиниш, ташқи ёки ички куртакланиш ва жинсий йўл б-н кўпаяди. Кузда кўпинча мустаҳкам икки қават қобиқ б-н ўралган ички куртаклар — геммулалар ҳосил қилади. Геммулалар қишлаб, баҳорда ёш булутга айланади. Халқтабобатида қуритилган Б. дан бод ва асаб касалликларини даволашда фойдаланилади, косметикада сунъий қизиллик югуртириш учун ишлатилади. Баъзан қувурларга кириб қолиб, сув йўлини тўсиб қўйиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.