Bodxiz qirlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 446-b. — ziyouz.com
Bodxiz qirlari — Turkmanistonning jan.şarqidagi qirlar. Murgob va Tajan daryolari oraliğida. Bal. 1267 m gaça. Afğonistondagi Paropamiz toğlarining şim. etagi. Şim.da Qoraqum çöliga tutaşgan. Yer yuzasi yassi tekislik va bayirpardan iborat. Bayirlar orasida quruq soy va jarlar, şörxok va taqirlar uçraydi. B. q.ning iqlimi keskin kontinental; yezda tra 44—46° gaça boradi, yoğin kam (200—250 mm), doimiy oqar suv yöq. Yer osti suvlari juda çuqurda va aksari şör. B. q.dagi qumoq va qumoqli böz tuproqsa qiyoq, qönğirboş, şuvoq, balandroq yerlarda böydor ötlar va lista butalari, efemer ösimliklar ösadi. B. q.da asosan qoraköl köylari boqiladi. Yovvoyi hayvonlardan arxar, jayran, turli kaltakesaklar, ilon, siçqon, kalamuşlar bor. Qulonlarni qöriqlaş va köpaytiriş maqsadida Bodxiz qöriqxonasi taşkil etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОДХИЗ ҚИРЛАРИ — Туркманистоннинг жан.шарқидаги қирлар. Мургоб ва Тажан дарёлари оралиғида. Бал. 1267 м гача. Афғонистондаги Паропамиз тоғларининг шим. этаги. Шим.да Қорақум чўлига туташган. Ер юзаси ясси текислик ва байирпардан иборат. Байирлар орасида қуруқ сой ва жарлар, шўрхок ва тақирлар учрайди. Б. қ.нинг иқлими кескин континентал; езда тра 44—46° гача боради, ёғин кам (200—250 мм), доимий оқар сув йўқ. Ер ости сувлари жуда чуқурда ва аксари шўр. Б. қ.даги қумоқ ва қумоқли бўз тупроқца қиёқ, қўнғирбош, шувоқ, баландроқ ерларда бўйдор ўтлар ва листа буталари, эфемер ўсимликлар ўсади. Б. қ.да асосан қоракўл кўйлари боқилади. Ёввойи ҳайвонлардан архар, жайран, турли калтакесаклар, илон, сичқон, каламушлар бор. Қулонларни қўриқлаш ва кўпайтириш мақсадида Бодхиз қўриқхонаси ташкил этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.