Böğimdumlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 874-b. — ziyouz.com
Böğimdumlar (Cordylidae) kaltakesaklar oilasi. 4 uruğ, 24 turi bor. Jan. va tropik Afrikada tarqalgan. Turlarining bir qismi asl kaltakesaklarga, boşqalari ilonlarga öxşaydi, lekin hammasi kaltakesaklardek yaşaydi va tez harakat qiladi. Oilaning tipik vakili böğimdum (Zonurus cordylus) agamalarga öxşaydi. Rangi özgaruvçan, lekin köpinça dum va orqa tomoni xira qovoq rangda, boşi va oyoqlari oç sariq, qorni oq böladi. B. toğlarda, serqoya qaltis yerlarda yuradi. Duşmandan qoyalar orasiga yaşirinib, toşlarning ğadirbudur qirralariga yopişib olgan B.ni butunliça ajratib oliş qiyin. Turli umurtqasizlar, yirik vakillari esa mayda umurtqali jonivorlar b-n oziklanadi. Köp turlari tuxum qöyib köpayadi, faqat ilonga öxşaş B. tirik tuğadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎҒИМДУМЛАР (Cordylidae) калтакесаклар оиласи. 4 уруғ, 24 тури бор. Жан. ва тропик Африкада тарқалган. Турларининг бир қисми асл калтакесакларга, бошқалари илонларга ўхшайди, лекин ҳаммаси калтакесаклардек яшайди ва тез ҳаракат қилади. Оиланинг типик вакили бўғимдум (Zonurus cordylus) агамаларга ўхшайди. Ранги ўзгарувчан, лекин кўпинча дум ва орқа томони хира қовоқ рангда, боши ва оёқлари оч сариқ, қорни оқ бўлади. Б. тоғларда, серқоя қалтис ерларда юради. Душмандан қоялар орасига яшириниб, тошларнинг ғадирбудур қирраларига ёпишиб олган Б.ни бутунлича ажратиб олиш қийин. Турли умуртқасизлар, йирик вакиллари эса майда умуртқали жониворлар б-н озикланади. Кўп турлари тухум қўйиб кўпаяди, фақат илонга ўхшаш Б. тирик туғади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.