Böğin
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 876-b. — ziyouz.com
Böğin — 1) (tilşunoslikda) sözning alohida talaffuz qiliş mumkin bölgan kiçik bölagi. Fransuz tilşunosi M. Gammon 1929 y. da B. nutq artikulyatsiyasidagi muskullarning kuçlanişiga asoslangan, degan fikrni ilgari surgan. Bunda nutq oqimidagi tovuş tizimining izçil holatda kuçlanişi va böşaşişi nazarda tutiladi, ya'ni nutq qismlari kuçlaniş b-n boşlanadi va yuqori nuqtasidan kuçlaniş b-n tugaydi. Şu takrorlaniş böğinga ajralişdir. Bu uzbek tilşunosi Ayub Ğulomovning B. nutqning bir nafas tölqinidagi qismidir, degan qaraşiga ham moye keladi. «Boşlanğiç» sözi 3 B. li bölib, har biri kuçlaniş b-n boşlanadi. Unlisi baland nuqtasi hisoblanib, undoşda kuçsizlanib tugaydi. B. kuçli boşlanişi va kuçli tugaşi ham mumkin; 2) (poeziyada) eng kiçik ölçov birligi. Hijo deb ham ataladi. Şe'r tpuzilişida muhim ahamiyatga ega. Bunda har bir söz alohida emas, balki ular nutq butunligi, sözlarning özaro fonetik munosabatida qaraladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎҒИН — 1) (тилшуносликда) сўзнинг алоҳида талаффуз қилиш мумкин бўлган кичик бўлаги. Француз тилшуноси М. Гаммон 1929 й. да Б. нутқ артикуляциясидаги мускулларнинг кучланишига асосланган, деган фикрни илгари сурган. Бунда нутқ оқимидаги товуш тизимининг изчил ҳолатда кучланиши ва бўшашиши назарда тутилади, яъни нутқ қисмлари кучланиш б-н бошланади ва юқори нуқтасидан кучланиш б-н тугайди. Шу такрорланиш бўғинга ажралишдир. Бу узбек тилшуноси Аюб Ғуломовнинг Б. нутқнинг бир нафас тўлқинидаги қисмидир, деган қарашига ҳам мое келади. «Бошланғич» сўзи 3 Б. ли бўлиб, ҳар бири кучланиш б-н бошланади. Унлиси баланд нуқтаси ҳисобланиб, ундошда кучсизланиб тугайди. Б. кучли бошланиши ва кучли тугаши ҳам мумкин; 2) (поэзияда) энг кичик ўлчов бирлиги. Ҳижо деб ҳам аталади. Шеър тпузилишида муҳим аҳамиятга эга. Бунда ҳар бир сўз алоҳида эмас, балки улар нутқ бутунлиги, сўзларнинг ўзаро фонетик муносабатида қаралади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.