Böktargilar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 854-b. — ziyouz.com
Böktargilar (Circus) qarçiğaysimonlar oilasiga mansub yirtqiç quşlar uruği. 9 turi bor. Modalari narilaridan katta. Qanotlari uzun va keng, sekin parvoz qilişga moslaşgan. Pati yumşoq, boşining ikki yoni va tomoğini örab olgan «yoqasi» bor. Avstraliya va Antarktidadan taşqari, hamma qit'alarda tarqalgan. Özbekistonda soy böktargisi (S. aeryginosis), dala böktargisi (S. cyaneus), çöl böktargisi (S. macrourus), qöriq böktargisi (S. pygargus) uçraydi. B. qişlaş uçun kuzda Hindiston va Afrikaga uçib ketadi. Bahorda yana qaytib keladi (dala böktargisi esa Özbekistonda qişlab qoladi). Daryo sohillari, çöl, daşt va dalalarda yaşaydi. Uyasini quruq öt va xasçöplardan yerga quradi. Modasi uyasini doim tozalab turadi. 3— 6 dona tuxum qöyadi. Tuxumini modasi bosadi. Nasl uçun ğamxörlik qiliş modasi b-n nari örtasida qatiy taqsimlangan. Modasi uyada tuxumdan çiqqan jiş jöjalarini qanoti ostida isitib, ularni oziqlantiradi, nari esa oziqtaşiydi. B. har xil haşarotlar, mayda kemiruvçilar, quşlar, kaltakesaklar, qurbaqalar va b. hayvonlar b-n oziqlanadi. Kemiruvçilarni qirib, foyda keltiradi. B.ni qöriqlaş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БЎКТАРГИЛАР (Circus) қарчиғайсимонлар оиласига мансуб йиртқич қушлар уруғи. 9 тури бор. Модалари нариларидан катта. Қанотлари узун ва кенг, секин парвоз қилишга мослашган. Пати юмшоқ, бошининг икки ёни ва томоғини ўраб олган «ёқаси» бор. Австралия ва Антарктидадан ташқари, ҳамма қитъаларда тарқалган. Ўзбекистонда сой бўктаргиси (С. aeryginosis), дала бўктаргиси (С. cyaneus), чўл бўктаргиси (С. macrourus), қўриқ бўктаргиси (С. pygargus) учрайди. Б. қишлаш учун кузда Ҳиндистон ва Африкага учиб кетади. Баҳорда яна қайтиб келади (дала бўктаргиси эса Ўзбекистонда қишлаб қолади). Дарё соҳиллари, чўл, дашт ва далаларда яшайди. Уясини қуруқ ўт ва хасчўплардан ерга қуради. Модаси уясини доим тозалаб туради. 3— 6 дона тухум қўяди. Тухумини модаси босади. Насл учун ғамхўрлик қилиш модаси б-н нари ўртасида қатьий тақсимланган. Модаси уяда тухумдан чиққан жиш жўжаларини қаноти остида иситиб, уларни озиқлантиради, нари эса озиқташийди. Б. ҳар хил ҳашаротлар, майда кемирувчилар, қушлар, калтакесаклар, қурбақалар ва б. ҳайвонлар б-н озиқланади. Кемирувчиларни қириб, фойда келтиради. Б.ни қўриқлаш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.