Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Bol ajratgiç

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 484-b. — ziyouz.com

    Bol ajratgiç (asalariçilikda) — ramkadagi mumkatakni buzmasdan undagi asalni ajratib oladigan maşina; markazdan qoçma kuç ta'sirida işlaydi. 1865 y. çex asalariçi konstruktori Gruşko ixtiro qilgan (ungaça bol mumkatakni presslab olingan). B. a. silindrsimon bak, içki baraban — rotor va harakatlantirgiçdan iborat. Bakning örtasiga tik öq örnatilgan. Bu öqqa biriktirilgan barabanga sim tur tortilgan. Barabanga örnatiladigan ramkaning mumkataklari (bularning oğzi oçilgan) şu sim törga tegib turadi. Harakatlantirgiç b-n öq aylantirilganda mumkataklardagi asal markazdan qoçirma kuç ta'sirida bak devoriga va undan bak tubiga tuşadi. Asalni bak jömragidan idişlarga tuşirib olinadi. B. a.ning xordial, radial va kombinatsiyalaşgan xillari bor. Xordial B. a.da ramkalar xorda böyiça, ya'ni bak devoriga yon tomoni b-n, radial B. a.da ramkalar radius böyiça joylaştiriladi. B. a. hozir ham işlatiladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БОЛ АЖРАТГИЧ (асаларичиликда) — рамкадаги мумкатакни бузмасдан ундаги асални ажратиб оладиган машина; марказдан қочма куч таъсирида ишлайди. 1865 й. чех асаларичи конструктори Грушко ихтиро қилган (унгача бол мумкатакни пресслаб олинган). Б. а. цилиндрсимон бак, ички барабан — ротор ва ҳаракатлантиргичдан иборат. Бакнинг ўртасига тик ўқ ўрнатилган. Бу ўққа бириктирилган барабанга сим тур тортилган. Барабанга ўрнатиладиган рамканинг мумкатаклари (буларнинг оғзи очилган) шу сим тўрга тегиб туради. Ҳаракатлантиргич б-н ўқ айлантирилганда мумкатаклардаги асал марказдан қочирма куч таъсирида бак деворига ва ундан бак тубига тушади. Асални бак жўмрагидан идишларга тушириб олинади. Б. а.нинг хордиал, радиал ва комбинациялашган хиллари бор. Хордиал Б. а.да рамкалар хорда бўйича, яъни бак деворига ён томони б-н, радиал Б. а.да рамкалар радиус бўйича жойлаштирилади. Б. а. ҳозир ҳам ишлатилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.