Bolalar öyin qöşiqlari

Bolalar öyin qöşiqlari — folklor janri. Bolalar öyini jarayonida aytiladi. Bolalar öyinining tarkibiy qismi bölib, öyin uçun zamin, kayfiyat hozirlaydi, iştirokçilar harakatini töldiradi, dramatik holatni yuzaga keltiradi. Uzbek bolalarining köplab an'anaviy öyini köşiqlari bor. Odatda, bolalar öz öyinlarini çek taşlaş yoki sanamalar («Bir, ikki ...ön olti», «Çoriy çambar» va b.), şuningdek «Örta qöl topiş», «Guldur gup» va b. yordamida boşlaydilar. Öğil va qiz bolalar örtasida «Töp», «Töp toş», «Çittigul» kabi öyinlar keng tarqalgan va öziga xos qöşiqdari ham bor. Bolalar öz davrasida ularni aytiş orqali qöşiqçilik mahoratini namoyiş etadilar, akalari, kelinoyilari va b.ni tasvirlaydilar. Koptok öyinida aytiladigan qöşiq koptokning yer yoki devorga urilişiga hamohang bölib, u orqali yutuqlar soni hisoblanadi. Xarakat va ovozning ritmik birligi öziga xos musiqiylik yaratib, bolaning öyin holatidagi kayfiyatini ifodalaydi. Unda ma'lum tarixiy davr, bolalar ösayotgan şaroit, oilaviy muhit va bunga ularning munosabati, şuningdek kayfiyat va keçinmalari yaqqol sezilib turadi.

Bolalar örtasida keng tarqalgan «Oq terakmi, kök terak?», «Çuçvara qaynaydi», «Tepdim, sandiq oçildi», «Dumsiz tulki», «Quyonim, quyonim, ne böldi» kabi öyin va ularning qöşiqlari Özbekistonning turli joylarida turliça nomda uçrasa ham, mazmuni asosan bir xil. Bolalarning özaro muomala madaniyatining oşişi, kirişimlilik, dilkaşlik kabi fazilatlarining şakllanişi, şuningdek xam jismoniy, ham ma'naviy ösişida bunday qöşiqlar muhim ahamiyatga ega.