Bolbollar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 499-b. — ziyouz.com
Bolbollar BOLBOLLAR, toş ma'budlar — toş haykallar yoki toş taxtalarga börttirib işlangan odam tasviri. Markaziy Osiyo, Tuva, Oltoy, Jan. Sibir, Möğulistonning turkiy xalqlar yaşagan daştlaridagi tepaliklarga örnatilgan. Ohangaron vodiysidan topilgan erkak şakli börttirib işlangan toş taxta muhim ahamiyatga ega. B. asosan 6—8- a.larda, ba'zi yerlarda 12-a.gaça rasm bölgan. B.ni ilmiy jihatdan örganişga V. V. Bartol'd, N. I. Veseldvskiy asos solişgan.
B. qabrlar, şuningdek maxsus tepaliklarga örnatilgan. Ular asosan erkak, ayrim hollarda ayol haykallari bölgan. Köpçilik B. qölida idiş uşlagan qurolli erkak şaklida tasvirlangan. Ba'zi olimlar B. ölgan odam (jumladan qabila zodagoni) ning, ayrimlari esa öldirilgan duşmanning tasvirini anglatadi deb hisoblaydilar.
B.ga topiniş va ular oldida turli marosimlarni ötkaziş ajdodlar ruhiga siğiniş b-n boğliq. B.ni örganiş turkiy xalqlarning ijtimoiy tuzumi, urfodatlari, san'ati, tarixi kabi masalalarni tuşunişda katta yordam beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЛБОЛЛАР, тош маъбудлар — тош ҳайкаллар ёки тош тахталарга бўрттириб ишланган одам тасвири. Марказий Осиё, Тува, Олтой, Жан. Сибирь, Мўғулистоннинг туркий халқлар яшаган даштларидаги тепаликларга ўрнатилган. Оҳангарон водийсидан топилган эркак шакли бўрттириб ишланган тош тахта муҳим аҳамиятга эга. Б. асосан 6—8- а.ларда, баъзи ерларда 12-а.гача расм бўлган. Б.ни илмий жиҳатдан ўрганишга В. В. Бартолъд, Н. И. Веселдвский асос солишган.
Б. қабрлар, шунингдек махсус тепаликларга ўрнатилган. Улар асосан эркак, айрим ҳолларда аёл ҳайкаллари бўлган. Кўпчилик Б. қўлида идиш ушлаган қуролли эркак шаклида тасвирланган. Баъзи олимлар Б. ўлган одам (жумладан қабила зодагони) нинг, айримлари эса ўлдирилган душманнинг тасвирини англатади деб ҳисоблайдилар.
Б.га топиниш ва улар олдида турли маросимларни ўтказиш аждодлар руҳига сиғиниш б-н боғлиқ. Б.ни ўрганиш туркий халқларнинг ижтимоий тузуми, урфодатлари, санъати, тарихи каби масалаларни тушунишда катта ёрдам беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.