Bolta
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 517-b. — ziyouz.com
Bolta — yoğoçni çopiş, kesiş, yöniş, yoriş, daraxt ağdariş uçun işlatiladigan dastaki qurol. Metall kallak va yoğoç dastadan iborat. Tiği dastasiga parallel böladi. B. kallagi uglerodli pölatdan tayyorlanib, tiğiga asbobsozlik pölati payvandlanadi va toblanadi, dastasi qattiq yoğoçdan 40—50 sm uzunlikda yasaladi. B. ning katta bolta (oğirligi 3 kg gaça), örta bolta (2,5 kg gaça), boltaça (1 kg gaça) va oybolta kabi xillari bor. Neolit va jez asrlarida yönib tayyorlangan toş B. lar işlatilgan. Jez davrida zöğotali (dasta uçun teşikli) mis va jez B. paydo bölgan; temir asrida zöğotali temir B. tarqalgan. 19.a. oxirlarigaça B. yasaş temirçiliknlng alohida tarmoği bölib, B. ustasi boltaçitemirçi deb yuritilgan. Osiyoda jangovar bolta — oybolta ayniqsa köpaygan. B.ni Buxoro va Samarqandda «tovar» (fors.toj. — tabar) deb ataşgan. B. «Devonu luğotit turk» (11 a.) da baldu, «Tafsir» (12-a.) da bolta, «Muqaddimat uladab», «Qisas ulanbiyo» (13— 14-a.lar), «Boburnoma» (15—16-a.lar) da boltu tarzida uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЛТА — ёғочни чопиш, кесиш, йўниш, ёриш, дарахт ағдариш учун ишлатиладиган дастаки қурол. Металл каллак ва ёғоч дастадан иборат. Тиғи дастасига параллел бўлади. Б. каллаги углеродли пўлатдан тайёрланиб, тиғига асбобсозлик пўлати пайвандланади ва тобланади, дастаси қаттиқ ёғочдан 40—50 см узунликда ясалади. Б. нинг катта болта (оғирлиги 3 кг гача), ўрта болта (2,5 кг гача), болтача (1 кг гача) ва ойболта каби хиллари бор. Неолит ва жез асрларида йўниб тайёрланган тош Б. лар ишлатилган. Жез даврида зўғотали (даста учун тешикли) мис ва жез Б. пайдо бўлган; темир асрида зўғотали темир Б. тарқалган. 19.а. охирларигача Б. ясаш темирчиликнлнг алоҳида тармоғи бўлиб, Б. устаси болтачитемирчи деб юритилган. Осиёда жанговар болта — ойболта айниқса кўпайган. Б.ни Бухоро ва Самарқандда «товар» (форс.тож. — табар) деб аташган. Б. «Девону луғотит турк» (11 а.) да балду, «Тафсир» (12-а.) да болта, «Муқаддимат уладаб», «Қисас уланбиё» (13— 14-а.лар), «Бобурнома» (15—16-а.лар) да болту тарзида учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.