Boltatumşuq
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 519-b. — ziyouz.com
Boltatumşuq (Coccothrauster coccothrauster) — çumçuqsimonlar turkumining tarğilboşlilar oilasiga mansub sayroqi quş. Yevropa va Osiyoning örta mintaqalarida tarqalgan. Qişlaş uçun jan.ga — Qora dengiz atrofi va Şarqiy Xitoyga uçib ketadi. Afğoniston, Pokiston va Şim.Ğarbiy Hindistonda ötroq yaşaydi. Özbekistonda HisorOlay toğlarida uçraydi. Örmon va boğlarda yaşaydi. Tumşuği katta va baquvvat, meva danaklarini çaqişga yaxşi moslaşgan. Uyasini daraxtga quradi. 4—5 ta tuxum qöyadi. Tuxumini urğoçisi bosadi. Erkagi unga oziq taşiydi. Bolasi 14 kunda tuxumdan çiqadi, yana 11—14 kundan söng uçirma böladi. Özbekiston toğlaridagi arçazorlarda arça boltatumşuği (Mycerobas carpiers) uçraydi. Har xil mevalar, ösimliklar uruği va don b-n oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БОЛТАТУМШУҚ (Coccothrauster coccothrauster) — чумчуқсимонлар туркумининг тарғилбошлилар оиласига мансуб сайроқи қуш. Европа ва Осиёнинг ўрта минтақаларида тарқалган. Қишлаш учун жан.га — Қора денгиз атрофи ва Шарқий Хитойга учиб кетади. Афғонистон, Покистон ва Шим.Ғарбий Ҳиндистонда ўтроқ яшайди. Ўзбекистонда ҲисорОлай тоғларида учрайди. Ўрмон ва боғларда яшайди. Тумшуғи катта ва бақувват, мева данакларини чақишга яхши мослашган. Уясини дарахтга қуради. 4—5 та тухум қўяди. Тухумини урғочиси босади. Эркаги унга озиқ ташийди. Боласи 14 кунда тухумдан чиқади, яна 11—14 кундан сўнг учирма бўлади. Ўзбекистон тоғларидаги арчазорларда арча болтатумшуғи (Mycerobas carpiers) учрайди. Ҳар хил мевалар, ўсимликлар уруғи ва дон б-н озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.